Array
(
[TAGS] =>
[~TAGS] =>
[ID] => 5968
[~ID] => 5968
[NAME] => Настаўніца беларускай мовы і літаратуры сярэдняй школы аг. Пагранічны Тамара Андрушка абуджае ў сэрцах сваіх вучняў любоў да роднага слова
[~NAME] => Настаўніца беларускай мовы і літаратуры сярэдняй школы аг. Пагранічны Тамара Андрушка абуджае ў сэрцах сваіх вучняў любоў да роднага слова
[IBLOCK_ID] => 1
[~IBLOCK_ID] => 1
[IBLOCK_SECTION_ID] => 3
[~IBLOCK_SECTION_ID] => 3
[DETAIL_TEXT] =>
21 лютага ва ўсім свеце адзначаецца Міжнародны дзень роднай мовы. Ён спрыяе прыцягненню ўвагі да кожнай нацыянальнай мовы, каб захаваць культурную разнастайнасць на планеце.
У Беларусі дзве дзяржаўныя мовы, і на жаль, тытульная мова нацыі – беларуская – не з`яўляецца пастаянным сродкам зносін для большасці грамадзян нашай краіны. Але не трэба забываць, што мова жывая, пакуль на ёй гавораць. І Дзень роднай мовы – добрая нагода задумацца пра лёс беларускай мовы, якую мы часта называем матчынай, і паспрабаваць вярнуць яе ў сваё карыстанне, напачатку хаця б у гэты дзень.
Сярод тых, хто ўжывае родную мову пастаянна, безумоўна, знаходзяцца настаўнікі беларускай мовы і літаратуры, бо менавіта яны вучаць размаўляць на ёй сваіх выхаванцаў, знаёмяць з лепшымі творамі беларускай літаратуры, прывіваюць любоў да беларускай культуры і традыцый, тым самым закладваюць падмурак для фарміравання нацыі.
Ужо амаль 28 гадоў любоў да роднага слова абуджае ў сэрцах сваіх вучняў і настаўніца беларускай мовы і літаратуры сярэдняй школы аграгарадка Пагранічны Тамара Андрушка.
Тамара Міхайлаўна – вопытны і адданы сваёй справе педагог, які ўмее знайсці падыход да кожнага вучня і зацікавіць сваім прадметам. І хоць школа, у якой яна працуе, рускамоўная, беларускую мову тут дзеці ведаюць і шануюць. І немалая заслуга ў гэтым менавіта настаўніцы. Нават кабінет беларускай мовы і літаратуры ў яе аформлены так, што тут адразу адчуваецца павага да роднага слова. Дарэчы, за гэта ён быў і адзначаны на раённым конкурсе кабінетаў.
Тамара Міхайлаўна жартуе, што ў школе яна старажыл, тут вучылася сама, цяпер тут вучыць сваіх вучняў, гэта адзінае месца яе працы.
- Нарадзілася я ў Свіслацкім раёне, але мае бацькі былі мясцовымі і вярнуліся на Бераставіччыну, калі мне трэба было ісці ў першы клас, - расказвае Тамара Міхайлаўна. – Мая мама, Раіса Васільеўна Гайдучэня, працавала спачатку ў дзіцячым садзе, а потым настаўніцай пачатковых класаў тут, у школе. Пасля заканчэння 10 класа я папрабавала паступіць у Брэсцкі ўніверсітэт, але трохі не хапіла балаў, таму пайшла працаваць піянерважатай у школу, а потым завочна паступіла ў Гродзенскі ўніверсітэт.
Я цікаўлюся, чаму яна выбрала менавіта прафесію настаўніка беларускай мовы?
- Я, можна сказаць, і не ведала другіх прафесій, акрамя як настаўніка, - усміхаецца Тамара Міхайлаўна. – Я дапамагала маме рыхтаваць дыдактычны матэрыял да ўрокаў, нешта выразала, клеіла, малявала. І так атрымалася, што другой прафесіі ўжо і не хацела. А чаму выбрала беларускую мову? Напэўна таму, што мне падабалася наша настаўніца беларускай мовы і літаратуры, у 9 і 10 класе ў нас працавала Ірына Антонаўна Лігер, яна была нашым класным кіраўніком і выкладала беларускую мову. Яна была вельмі маладая, цікавая, блізкая па ўзросту з намі, старшакласнікамі, я ёй таксама часта дапамагала.
Тамара Міхайлаўна працавала піянерважатай і завочна вучылася, а праз пару гадоў, калі ўжо была на старэйшых курсах, ёй далі і некалькі гадзін беларускай мовы і літаратуры.
- Так з 1993 года я ўжо стала працаваць настаўнікам беларускай мовы і літаратуры, - удакладняе Тамара Міхайлаўна. – З гэтага часу пачаўся мой прафесійны шлях, па якім я іду і цяпер. З дзецьмі мне заўсёды падабалася працаваць, я лічу, што калі дзеці любяць настаўніка, то яны будуць любіць і прадмет, які ён выкладае. Але трэба заўсёды падаграваць гэты інтарэс, кожны раз нешта цікавае прапаноўваць дзецям. Я больш люблю ўрокі літаратуры, бо мова – яна як матэматыка, тут трэба ведаць і прымяняць правілы правапісу, а на ўроках літаратуры можна паразважаць, выхоўваць дзяцей, прывіваць ім маральныя каштоўнасці і высокія маральныя якасці. Сваіх вучняў стараюся крыху інтрыгаваць, расказваю, што прачытала цікавую кнігу, прыводжу займальныя факты з сюжэту, а потым кажу, што не памятаю, чым закончылася, пачытайце самі. І многія дзеці адразу просяць яшчэ раз назваць назву і аўтара кнігі, каб знайсці яе і прачытаць. Вядома, часам прыходзіцца і пераконваць, і прымушаць чытаць кнігі, бо я заўсёды кажу вучням, што калі вы не будзеце ведаць зместу твора, то нам няма аб чым і гаварыць з вамі на ўроку літаратуры.
У нас рускамоўная школа, тут заўсёды вучылася шмат дзяцей ваенных, для некаторых вучняў і сёння беларуская мова амаль як замежная, яны прыходзяць у пяты клас і не могуць добра чытаць па-беларуску. Але калі мы падыходзім да старэйшых класаў, то ў нас заўсёды ёсць дзеці, якія выбіраюць вывучэнне беларускай мовы на павышаным узроўні, здаюць экзамен і тэсціраванне па беларускай мове і паказваюць нядрэнныя вынікі.
Дарэчы, вучні Тамары Андрушка пастаянна ўдзельнічаюць у прадметных алімпіядах, яе былая вучаніца Карына Леваненя была пераможцам раённай і удзельніцай абласной алімпіяды па беларускай мове, Анжэла Савіцкая і Кацярына Мармыш таксама паказвалі добрыя вынікі на алімпіядах, а таксама займаліся навукова-даследчай дзейнасцю.
Тамара Міхайлаўна ўсе гады працы ў школе была і класным кіраўніком, у яе тры сямігадовыя выпускі, ад 5 да 11 класа, у гэтым навучальным годзе яна зноў узяла пяцікласнікаў.
- І на класных гадзінах мы таксама часта гаворым на беларускай мове, праводзім тэматычныя мерапрыемствы, якія папулярызуюць роднае слова, - адзначае настаўніца. – У мінулым годзе, калі была франтальная праверка, прысутнічалі ў мяне на ўроку літаратуры ў 11 класе. І першая заўвага, якую я атрымала, была: “Мы не думалі, што ў Пагранічнай школе дзеці могуць так добра гаварыць па-беларуску”. Напэўна, для мяне гэта самая вялікая пахвала.
Тамара Міхайлаўна кажа, што ў яе ёсць паслядоўнікі, на факультэце беларускай мовы вучыліся яе былыя вучаніцы Вольга Карпуць і Галіна Ігнацюк, праўда, цяпер яны не працуюць ужо ў школе.
- А адзін мой вучань паступіў вучыцца ў Мінск, і аднойчы прыйшоў да мяне і расказаў, што яны ў сваёй групе ва ўніверсітэце размаўляюць толькі па-беларуску, - дзеліцца сваёй радасцю настаўніца. – І мне было прыемна, што ён сказаў: “Тамара Міхайлаўна, ведаеце, у мяне нядрэнна атрымліваецца, можаце мною ганарыцца!”
Вядома, у абыходзе цяпер усюды руская мова, і гэта не спрыяе таму, каб людзі добра валодалі беларускай. Трэба паказваць асабісты прыклад, тлумачыць, што гэта наша родная мова, што калі мы яе страцім, страцім сваю культуру, традыцыі. Але я лічу, што да мовы, як і да Бога, звернуцца ўсе, каму гэта будзе патрэбна і цікава. Вельмі хачу, каб дзеці ведалі і шанавалі традыцыі і культуру нашага народа. Мару, каб мова наша гучала не толькі на ўроках у школе, але і ў доме кожнага беларуса, каб нашы ўнукі і праўнукі таксама змаглі пазнаць духоўныя скарбы, назапашаныя на беларускай зямлі вякамі.
Ірына МІКЛАШ, фота аўтара
[~DETAIL_TEXT] =>
21 лютага ва ўсім свеце адзначаецца Міжнародны дзень роднай мовы. Ён спрыяе прыцягненню ўвагі да кожнай нацыянальнай мовы, каб захаваць культурную разнастайнасць на планеце.
У Беларусі дзве дзяржаўныя мовы, і на жаль, тытульная мова нацыі – беларуская – не з`яўляецца пастаянным сродкам зносін для большасці грамадзян нашай краіны. Але не трэба забываць, што мова жывая, пакуль на ёй гавораць. І Дзень роднай мовы – добрая нагода задумацца пра лёс беларускай мовы, якую мы часта называем матчынай, і паспрабаваць вярнуць яе ў сваё карыстанне, напачатку хаця б у гэты дзень.
Сярод тых, хто ўжывае родную мову пастаянна, безумоўна, знаходзяцца настаўнікі беларускай мовы і літаратуры, бо менавіта яны вучаць размаўляць на ёй сваіх выхаванцаў, знаёмяць з лепшымі творамі беларускай літаратуры, прывіваюць любоў да беларускай культуры і традыцый, тым самым закладваюць падмурак для фарміравання нацыі.
Ужо амаль 28 гадоў любоў да роднага слова абуджае ў сэрцах сваіх вучняў і настаўніца беларускай мовы і літаратуры сярэдняй школы аграгарадка Пагранічны Тамара Андрушка.
Тамара Міхайлаўна – вопытны і адданы сваёй справе педагог, які ўмее знайсці падыход да кожнага вучня і зацікавіць сваім прадметам. І хоць школа, у якой яна працуе, рускамоўная, беларускую мову тут дзеці ведаюць і шануюць. І немалая заслуга ў гэтым менавіта настаўніцы. Нават кабінет беларускай мовы і літаратуры ў яе аформлены так, што тут адразу адчуваецца павага да роднага слова. Дарэчы, за гэта ён быў і адзначаны на раённым конкурсе кабінетаў.
Тамара Міхайлаўна жартуе, што ў школе яна старажыл, тут вучылася сама, цяпер тут вучыць сваіх вучняў, гэта адзінае месца яе працы.
- Нарадзілася я ў Свіслацкім раёне, але мае бацькі былі мясцовымі і вярнуліся на Бераставіччыну, калі мне трэба было ісці ў першы клас, - расказвае Тамара Міхайлаўна. – Мая мама, Раіса Васільеўна Гайдучэня, працавала спачатку ў дзіцячым садзе, а потым настаўніцай пачатковых класаў тут, у школе. Пасля заканчэння 10 класа я папрабавала паступіць у Брэсцкі ўніверсітэт, але трохі не хапіла балаў, таму пайшла працаваць піянерважатай у школу, а потым завочна паступіла ў Гродзенскі ўніверсітэт.
Я цікаўлюся, чаму яна выбрала менавіта прафесію настаўніка беларускай мовы?
- Я, можна сказаць, і не ведала другіх прафесій, акрамя як настаўніка, - усміхаецца Тамара Міхайлаўна. – Я дапамагала маме рыхтаваць дыдактычны матэрыял да ўрокаў, нешта выразала, клеіла, малявала. І так атрымалася, што другой прафесіі ўжо і не хацела. А чаму выбрала беларускую мову? Напэўна таму, што мне падабалася наша настаўніца беларускай мовы і літаратуры, у 9 і 10 класе ў нас працавала Ірына Антонаўна Лігер, яна была нашым класным кіраўніком і выкладала беларускую мову. Яна была вельмі маладая, цікавая, блізкая па ўзросту з намі, старшакласнікамі, я ёй таксама часта дапамагала.
Тамара Міхайлаўна працавала піянерважатай і завочна вучылася, а праз пару гадоў, калі ўжо была на старэйшых курсах, ёй далі і некалькі гадзін беларускай мовы і літаратуры.
- Так з 1993 года я ўжо стала працаваць настаўнікам беларускай мовы і літаратуры, - удакладняе Тамара Міхайлаўна. – З гэтага часу пачаўся мой прафесійны шлях, па якім я іду і цяпер. З дзецьмі мне заўсёды падабалася працаваць, я лічу, што калі дзеці любяць настаўніка, то яны будуць любіць і прадмет, які ён выкладае. Але трэба заўсёды падаграваць гэты інтарэс, кожны раз нешта цікавае прапаноўваць дзецям. Я больш люблю ўрокі літаратуры, бо мова – яна як матэматыка, тут трэба ведаць і прымяняць правілы правапісу, а на ўроках літаратуры можна паразважаць, выхоўваць дзяцей, прывіваць ім маральныя каштоўнасці і высокія маральныя якасці. Сваіх вучняў стараюся крыху інтрыгаваць, расказваю, што прачытала цікавую кнігу, прыводжу займальныя факты з сюжэту, а потым кажу, што не памятаю, чым закончылася, пачытайце самі. І многія дзеці адразу просяць яшчэ раз назваць назву і аўтара кнігі, каб знайсці яе і прачытаць. Вядома, часам прыходзіцца і пераконваць, і прымушаць чытаць кнігі, бо я заўсёды кажу вучням, што калі вы не будзеце ведаць зместу твора, то нам няма аб чым і гаварыць з вамі на ўроку літаратуры.
У нас рускамоўная школа, тут заўсёды вучылася шмат дзяцей ваенных, для некаторых вучняў і сёння беларуская мова амаль як замежная, яны прыходзяць у пяты клас і не могуць добра чытаць па-беларуску. Але калі мы падыходзім да старэйшых класаў, то ў нас заўсёды ёсць дзеці, якія выбіраюць вывучэнне беларускай мовы на павышаным узроўні, здаюць экзамен і тэсціраванне па беларускай мове і паказваюць нядрэнныя вынікі.
Дарэчы, вучні Тамары Андрушка пастаянна ўдзельнічаюць у прадметных алімпіядах, яе былая вучаніца Карына Леваненя была пераможцам раённай і удзельніцай абласной алімпіяды па беларускай мове, Анжэла Савіцкая і Кацярына Мармыш таксама паказвалі добрыя вынікі на алімпіядах, а таксама займаліся навукова-даследчай дзейнасцю.
Тамара Міхайлаўна ўсе гады працы ў школе была і класным кіраўніком, у яе тры сямігадовыя выпускі, ад 5 да 11 класа, у гэтым навучальным годзе яна зноў узяла пяцікласнікаў.
- І на класных гадзінах мы таксама часта гаворым на беларускай мове, праводзім тэматычныя мерапрыемствы, якія папулярызуюць роднае слова, - адзначае настаўніца. – У мінулым годзе, калі была франтальная праверка, прысутнічалі ў мяне на ўроку літаратуры ў 11 класе. І першая заўвага, якую я атрымала, была: “Мы не думалі, што ў Пагранічнай школе дзеці могуць так добра гаварыць па-беларуску”. Напэўна, для мяне гэта самая вялікая пахвала.
Тамара Міхайлаўна кажа, што ў яе ёсць паслядоўнікі, на факультэце беларускай мовы вучыліся яе былыя вучаніцы Вольга Карпуць і Галіна Ігнацюк, праўда, цяпер яны не працуюць ужо ў школе.
- А адзін мой вучань паступіў вучыцца ў Мінск, і аднойчы прыйшоў да мяне і расказаў, што яны ў сваёй групе ва ўніверсітэце размаўляюць толькі па-беларуску, - дзеліцца сваёй радасцю настаўніца. – І мне было прыемна, што ён сказаў: “Тамара Міхайлаўна, ведаеце, у мяне нядрэнна атрымліваецца, можаце мною ганарыцца!”
Вядома, у абыходзе цяпер усюды руская мова, і гэта не спрыяе таму, каб людзі добра валодалі беларускай. Трэба паказваць асабісты прыклад, тлумачыць, што гэта наша родная мова, што калі мы яе страцім, страцім сваю культуру, традыцыі. Але я лічу, што да мовы, як і да Бога, звернуцца ўсе, каму гэта будзе патрэбна і цікава. Вельмі хачу, каб дзеці ведалі і шанавалі традыцыі і культуру нашага народа. Мару, каб мова наша гучала не толькі на ўроках у школе, але і ў доме кожнага беларуса, каб нашы ўнукі і праўнукі таксама змаглі пазнаць духоўныя скарбы, назапашаныя на беларускай зямлі вякамі.
Ірына МІКЛАШ, фота аўтара
[DETAIL_TEXT_TYPE] => html
[~DETAIL_TEXT_TYPE] => html
[PREVIEW_TEXT] => Настаўніца беларускай мовы і літаратуры сярэдняй школы аг. Пагранічны Тамара Андрушка абуджае ў сэрцах сваіх вучняў любоў да роднага слова
[~PREVIEW_TEXT] => Настаўніца беларускай мовы і літаратуры сярэдняй школы аг. Пагранічны Тамара Андрушка абуджае ў сэрцах сваіх вучняў любоў да роднага слова
[PREVIEW_TEXT_TYPE] => html
[~PREVIEW_TEXT_TYPE] => html
[DETAIL_PICTURE] => Array
(
[ID] => 11908
[TIMESTAMP_X] => 20.03.2025 13:56:08
[MODULE_ID] => iblock
[HEIGHT] => 683
[WIDTH] => 1024
[FILE_SIZE] => 121480
[CONTENT_TYPE] => image/jpeg
[SUBDIR] => iblock/980
[FILE_NAME] => bp1ydsfmyvqw7cxh9ibzqef5w7yjhyhb.jpg
[ORIGINAL_NAME] => IMG_2748.jpg
[DESCRIPTION] =>
[HANDLER_ID] =>
[EXTERNAL_ID] => 9886d6403dde776ad9c6b9fe5e22ba50
[VERSION_ORIGINAL_ID] =>
[META] =>
[SRC] => /upload/iblock/980/bp1ydsfmyvqw7cxh9ibzqef5w7yjhyhb.jpg
[UNSAFE_SRC] => /upload/iblock/980/bp1ydsfmyvqw7cxh9ibzqef5w7yjhyhb.jpg
[SAFE_SRC] => /upload/iblock/980/bp1ydsfmyvqw7cxh9ibzqef5w7yjhyhb.jpg
[ALT] => Настаўніца беларускай мовы і літаратуры сярэдняй школы аг. Пагранічны Тамара Андрушка абуджае ў сэрцах сваіх вучняў любоў да роднага слова
[TITLE] => Настаўніца беларускай мовы і літаратуры сярэдняй школы аг. Пагранічны Тамара Андрушка абуджае ў сэрцах сваіх вучняў любоў да роднага слова
)
[~DETAIL_PICTURE] => 11908
[TIMESTAMP_X] => 09.04.2025 19:37:25
[~TIMESTAMP_X] => 09.04.2025 19:37:25
[ACTIVE_FROM_X] => 2021-02-21 00:00:00
[~ACTIVE_FROM_X] => 2021-02-21 00:00:00
[ACTIVE_FROM] => 21.02.2021
[~ACTIVE_FROM] => 21.02.2021
[LIST_PAGE_URL] => /news/
[~LIST_PAGE_URL] => /news/
[DETAIL_PAGE_URL] => /news/obrazovanie/%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%9E%D0%BD%D1%96%D1%86%D0%B0-%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%83%D1%81%D0%BA%D0%B0%D0%B9-%D0%BC%D0%BE%D0%B2%D1%8B-%D1%96-%D0%BB%D1%96%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82/
[~DETAIL_PAGE_URL] => /news/obrazovanie/%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%9E%D0%BD%D1%96%D1%86%D0%B0-%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%83%D1%81%D0%BA%D0%B0%D0%B9-%D0%BC%D0%BE%D0%B2%D1%8B-%D1%96-%D0%BB%D1%96%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82/
[LANG_DIR] => /
[~LANG_DIR] => /
[CODE] => настаўніца-беларускай-мовы-і-літарат
[~CODE] => настаўніца-беларускай-мовы-і-літарат
[EXTERNAL_ID] => 5968
[~EXTERNAL_ID] => 5968
[IBLOCK_TYPE_ID] => news
[~IBLOCK_TYPE_ID] => news
[IBLOCK_CODE] => corporate_news_s1
[~IBLOCK_CODE] => corporate_news_s1
[IBLOCK_EXTERNAL_ID] =>
[~IBLOCK_EXTERNAL_ID] =>
[LID] => s1
[~LID] => s1
[NAV_RESULT] =>
[NAV_CACHED_DATA] =>
[DISPLAY_ACTIVE_FROM] => 21.02.2021
[IPROPERTY_VALUES] => Array
(
[SECTION_META_TITLE] => Настаўніца беларускай мовы і літаратуры сярэдняй школы аг. Пагранічны Тамара Андрушка абуджае ў сэрцах сваіх вучняў любоў да роднага слова
[SECTION_META_KEYWORDS] => Новости
[SECTION_META_DESCRIPTION] =>
[SECTION_PAGE_TITLE] => Настаўніца беларускай мовы і літаратуры сярэдняй школы аг. Пагранічны Тамара Андрушка абуджае ў сэрцах сваіх вучняў любоў да роднага слова
[ELEMENT_META_TITLE] => Настаўніца беларускай мовы і літаратуры сярэдняй школы аг. Пагранічны Тамара Андрушка абуджае ў сэрцах сваіх вучняў любоў да роднага слова
[ELEMENT_META_KEYWORDS] => Образование
[ELEMENT_META_DESCRIPTION] => Настаўніца беларускай мовы і літаратуры сярэдняй школы аг. Пагранічны Тамара Андрушка абуджае ў сэрцах сваіх вучняў любоў да роднага слова
[ELEMENT_PAGE_TITLE] => Настаўніца беларускай мовы і літаратуры сярэдняй школы аг. Пагранічны Тамара Андрушка абуджае ў сэрцах сваіх вучняў любоў да роднага слова
)
[FIELDS] => Array
(
[TAGS] =>
)
[PROPERTIES] => Array
(
[VIDEO] => Array
(
[ID] => 4
[TIMESTAMP_X] => 2026-06-25 18:57:51
[IBLOCK_ID] => 1
[NAME] => Видео
[ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[CODE] => VIDEO
[DEFAULT_VALUE] =>
[PROPERTY_TYPE] => F
[ROW_COUNT] => 1
[COL_COUNT] => 30
[LIST_TYPE] => L
[MULTIPLE] => N
[XML_ID] =>
[FILE_TYPE] => mpg, avi, wmv, mpeg, mpe, flv, mp4
[MULTIPLE_CNT] => 5
[TMP_ID] =>
[LINK_IBLOCK_ID] => 0
[WITH_DESCRIPTION] => N
[SEARCHABLE] => N
[FILTRABLE] => N
[IS_REQUIRED] => N
[VERSION] => 1
[USER_TYPE] =>
[USER_TYPE_SETTINGS] => a:0:{}
[HINT] =>
[PROPERTY_VALUE_ID] =>
[VALUE] =>
[DESCRIPTION] =>
[VALUE_ENUM] =>
[VALUE_XML_ID] =>
[VALUE_SORT] =>
[~VALUE] =>
[~DESCRIPTION] =>
[~NAME] => Видео
[~DEFAULT_VALUE] =>
)
[DONT_SHOW] => Array
(
[ID] => 6
[TIMESTAMP_X] => 2026-06-25 18:57:51
[IBLOCK_ID] => 1
[NAME] => Не отображать в верхней карусели на главной
[ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[CODE] => DONT_SHOW
[DEFAULT_VALUE] =>
[PROPERTY_TYPE] => L
[ROW_COUNT] => 1
[COL_COUNT] => 30
[LIST_TYPE] => C
[MULTIPLE] => N
[XML_ID] =>
[FILE_TYPE] =>
[MULTIPLE_CNT] => 5
[TMP_ID] =>
[LINK_IBLOCK_ID] => 0
[WITH_DESCRIPTION] => N
[SEARCHABLE] => N
[FILTRABLE] => N
[IS_REQUIRED] => N
[VERSION] => 1
[USER_TYPE] =>
[USER_TYPE_SETTINGS] => a:0:{}
[HINT] =>
[PROPERTY_VALUE_ID] =>
[VALUE] =>
[DESCRIPTION] =>
[VALUE_ENUM] =>
[VALUE_XML_ID] =>
[VALUE_SORT] =>
[VALUE_ENUM_ID] =>
[~VALUE] =>
[~DESCRIPTION] =>
[~NAME] => Не отображать в верхней карусели на главной
[~DEFAULT_VALUE] =>
)
[AUTHOR] => Array
(
[ID] => 7
[TIMESTAMP_X] => 2026-06-25 18:57:51
[IBLOCK_ID] => 1
[NAME] => Автор
[ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[CODE] => AUTHOR
[DEFAULT_VALUE] =>
[PROPERTY_TYPE] => S
[ROW_COUNT] => 1
[COL_COUNT] => 30
[LIST_TYPE] => L
[MULTIPLE] => N
[XML_ID] =>
[FILE_TYPE] =>
[MULTIPLE_CNT] => 5
[TMP_ID] =>
[LINK_IBLOCK_ID] => 0
[WITH_DESCRIPTION] => N
[SEARCHABLE] => N
[FILTRABLE] => N
[IS_REQUIRED] => N
[VERSION] => 1
[USER_TYPE] =>
[USER_TYPE_SETTINGS] => a:0:{}
[HINT] =>
[PROPERTY_VALUE_ID] =>
[VALUE] =>
[DESCRIPTION] =>
[VALUE_ENUM] =>
[VALUE_XML_ID] =>
[VALUE_SORT] =>
[~VALUE] =>
[~DESCRIPTION] =>
[~NAME] => Автор
[~DEFAULT_VALUE] =>
)
[WATERMARKER] => Array
(
[ID] => 8
[TIMESTAMP_X] => 2026-06-25 18:57:51
[IBLOCK_ID] => 1
[NAME] => Водяной знак
[ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[CODE] => WATERMARKER
[DEFAULT_VALUE] =>
[PROPERTY_TYPE] => F
[ROW_COUNT] => 1
[COL_COUNT] => 30
[LIST_TYPE] => L
[MULTIPLE] => N
[XML_ID] =>
[FILE_TYPE] => jpg, gif, bmp, png, jpeg, webp
[MULTIPLE_CNT] => 5
[TMP_ID] =>
[LINK_IBLOCK_ID] => 0
[WITH_DESCRIPTION] => N
[SEARCHABLE] => N
[FILTRABLE] => N
[IS_REQUIRED] => N
[VERSION] => 1
[USER_TYPE] =>
[USER_TYPE_SETTINGS] => a:0:{}
[HINT] =>
[PROPERTY_VALUE_ID] =>
[VALUE] =>
[DESCRIPTION] =>
[VALUE_ENUM] =>
[VALUE_XML_ID] =>
[VALUE_SORT] =>
[~VALUE] =>
[~DESCRIPTION] =>
[~NAME] => Водяной знак
[~DEFAULT_VALUE] =>
)
[WATERMARKER_PREV] => Array
(
[ID] => 9
[TIMESTAMP_X] => 2026-06-25 18:57:51
[IBLOCK_ID] => 1
[NAME] => Водяной знак в превью
[ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[CODE] => WATERMARKER_PREV
[DEFAULT_VALUE] =>
[PROPERTY_TYPE] => F
[ROW_COUNT] => 1
[COL_COUNT] => 30
[LIST_TYPE] => L
[MULTIPLE] => N
[XML_ID] =>
[FILE_TYPE] => jpg, gif, bmp, png, jpeg, webp
[MULTIPLE_CNT] => 5
[TMP_ID] =>
[LINK_IBLOCK_ID] => 0
[WITH_DESCRIPTION] => N
[SEARCHABLE] => N
[FILTRABLE] => N
[IS_REQUIRED] => N
[VERSION] => 1
[USER_TYPE] =>
[USER_TYPE_SETTINGS] => a:0:{}
[HINT] =>
[PROPERTY_VALUE_ID] =>
[VALUE] =>
[DESCRIPTION] =>
[VALUE_ENUM] =>
[VALUE_XML_ID] =>
[VALUE_SORT] =>
[~VALUE] =>
[~DESCRIPTION] =>
[~NAME] => Водяной знак в превью
[~DEFAULT_VALUE] =>
)
[DONT_SHOW_LIST] => Array
(
[ID] => 11
[TIMESTAMP_X] => 2026-06-25 18:57:51
[IBLOCK_ID] => 1
[NAME] => Не отображать в карусели с разделами на главной
[ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[CODE] => DONT_SHOW_LIST
[DEFAULT_VALUE] =>
[PROPERTY_TYPE] => L
[ROW_COUNT] => 1
[COL_COUNT] => 30
[LIST_TYPE] => C
[MULTIPLE] => N
[XML_ID] =>
[FILE_TYPE] =>
[MULTIPLE_CNT] => 5
[TMP_ID] =>
[LINK_IBLOCK_ID] => 0
[WITH_DESCRIPTION] => N
[SEARCHABLE] => N
[FILTRABLE] => N
[IS_REQUIRED] => N
[VERSION] => 1
[USER_TYPE] =>
[USER_TYPE_SETTINGS] => a:0:{}
[HINT] =>
[PROPERTY_VALUE_ID] =>
[VALUE] =>
[DESCRIPTION] =>
[VALUE_ENUM] =>
[VALUE_XML_ID] =>
[VALUE_SORT] =>
[VALUE_ENUM_ID] =>
[~VALUE] =>
[~DESCRIPTION] =>
[~NAME] => Не отображать в карусели с разделами на главной
[~DEFAULT_VALUE] =>
)
[MAIN_SECTION] => Array
(
[ID] => 12
[TIMESTAMP_X] => 2026-06-25 18:57:51
[IBLOCK_ID] => 1
[NAME] => Главный раздел
[ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[CODE] => MAIN_SECTION
[DEFAULT_VALUE] =>
[PROPERTY_TYPE] => L
[ROW_COUNT] => 1
[COL_COUNT] => 30
[LIST_TYPE] => L
[MULTIPLE] => N
[XML_ID] =>
[FILE_TYPE] =>
[MULTIPLE_CNT] => 5
[TMP_ID] =>
[LINK_IBLOCK_ID] => 0
[WITH_DESCRIPTION] => N
[SEARCHABLE] => N
[FILTRABLE] => N
[IS_REQUIRED] => N
[VERSION] => 1
[USER_TYPE] =>
[USER_TYPE_SETTINGS] => a:0:{}
[HINT] =>
[PROPERTY_VALUE_ID] =>
[VALUE] =>
[DESCRIPTION] =>
[VALUE_ENUM] =>
[VALUE_XML_ID] =>
[VALUE_SORT] =>
[VALUE_ENUM_ID] =>
[~VALUE] =>
[~DESCRIPTION] =>
[~NAME] => Главный раздел
[~DEFAULT_VALUE] =>
)
[PHOTOGRAPHER] => Array
(
[ID] => 13
[TIMESTAMP_X] => 2026-06-25 18:57:51
[IBLOCK_ID] => 1
[NAME] => Фотограф
[ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[CODE] => PHOTOGRAPHER
[DEFAULT_VALUE] =>
[PROPERTY_TYPE] => S
[ROW_COUNT] => 1
[COL_COUNT] => 30
[LIST_TYPE] => L
[MULTIPLE] => N
[XML_ID] =>
[FILE_TYPE] =>
[MULTIPLE_CNT] => 5
[TMP_ID] =>
[LINK_IBLOCK_ID] => 0
[WITH_DESCRIPTION] => N
[SEARCHABLE] => N
[FILTRABLE] => N
[IS_REQUIRED] => N
[VERSION] => 1
[USER_TYPE] =>
[USER_TYPE_SETTINGS] => a:0:{}
[HINT] =>
[PROPERTY_VALUE_ID] =>
[VALUE] =>
[DESCRIPTION] =>
[VALUE_ENUM] =>
[VALUE_XML_ID] =>
[VALUE_SORT] =>
[~VALUE] =>
[~DESCRIPTION] =>
[~NAME] => Фотограф
[~DEFAULT_VALUE] =>
)
[NASHE_VIDEO] => Array
(
[ID] => 14
[TIMESTAMP_X] => 2026-06-25 18:57:51
[IBLOCK_ID] => 1
[NAME] => Наше видео
[ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[CODE] => NASHE_VIDEO
[DEFAULT_VALUE] =>
[PROPERTY_TYPE] => S
[ROW_COUNT] => 1
[COL_COUNT] => 30
[LIST_TYPE] => L
[MULTIPLE] => N
[XML_ID] =>
[FILE_TYPE] =>
[MULTIPLE_CNT] => 5
[TMP_ID] =>
[LINK_IBLOCK_ID] => 0
[WITH_DESCRIPTION] => N
[SEARCHABLE] => N
[FILTRABLE] => N
[IS_REQUIRED] => N
[VERSION] => 1
[USER_TYPE] => video
[USER_TYPE_SETTINGS] => Array
(
[BUFFER_LENGTH] => 10
[CONTROLBAR] => bottom
[AUTOSTART] => N
[VOLUME] => 90
[SKIN] =>
[FLASHVARS] =>
[WMODE_FLV] => transparent
[BGCOLOR] => FFFFFF
[COLOR] => 000000
[OVER_COLOR] => 000000
[SCREEN_COLOR] => 000000
[SILVERVARS] =>
[WMODE_WMV] => windowless
[WIDTH] => 400
[HEIGHT] => 300
)
[HINT] =>
[PROPERTY_VALUE_ID] =>
[VALUE] =>
[DESCRIPTION] =>
[VALUE_ENUM] =>
[VALUE_XML_ID] =>
[VALUE_SORT] =>
[~VALUE] =>
[~DESCRIPTION] =>
[~NAME] => Наше видео
[~DEFAULT_VALUE] =>
)
[YOUTUBE_VIDEO] => Array
(
[ID] => 15
[TIMESTAMP_X] => 2026-06-25 18:57:51
[IBLOCK_ID] => 1
[NAME] => Наше видео ютуб
[ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[CODE] => YOUTUBE_VIDEO
[DEFAULT_VALUE] => https://www.youtube.com/embed/
[PROPERTY_TYPE] => S
[ROW_COUNT] => 1
[COL_COUNT] => 30
[LIST_TYPE] => L
[MULTIPLE] => N
[XML_ID] =>
[FILE_TYPE] =>
[MULTIPLE_CNT] => 5
[TMP_ID] =>
[LINK_IBLOCK_ID] => 0
[WITH_DESCRIPTION] => N
[SEARCHABLE] => N
[FILTRABLE] => N
[IS_REQUIRED] => N
[VERSION] => 1
[USER_TYPE] =>
[USER_TYPE_SETTINGS] => a:0:{}
[HINT] =>
[PROPERTY_VALUE_ID] =>
[VALUE] =>
[DESCRIPTION] =>
[VALUE_ENUM] =>
[VALUE_XML_ID] =>
[VALUE_SORT] =>
[~VALUE] =>
[~DESCRIPTION] =>
[~NAME] => Наше видео ютуб
[~DEFAULT_VALUE] => https://www.youtube.com/embed/
)
[YES_WATERMARK] => Array
(
[ID] => 17
[TIMESTAMP_X] => 2026-06-25 18:57:51
[IBLOCK_ID] => 1
[NAME] => Выводить водяной знак
[ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[CODE] => YES_WATERMARK
[DEFAULT_VALUE] =>
[PROPERTY_TYPE] => L
[ROW_COUNT] => 1
[COL_COUNT] => 30
[LIST_TYPE] => C
[MULTIPLE] => N
[XML_ID] =>
[FILE_TYPE] =>
[MULTIPLE_CNT] => 5
[TMP_ID] =>
[LINK_IBLOCK_ID] => 0
[WITH_DESCRIPTION] => N
[SEARCHABLE] => N
[FILTRABLE] => N
[IS_REQUIRED] => N
[VERSION] => 1
[USER_TYPE] =>
[USER_TYPE_SETTINGS] => a:0:{}
[HINT] =>
[PROPERTY_VALUE_ID] =>
[VALUE] =>
[DESCRIPTION] =>
[VALUE_ENUM] =>
[VALUE_XML_ID] =>
[VALUE_SORT] =>
[VALUE_ENUM_ID] =>
[~VALUE] =>
[~DESCRIPTION] =>
[~NAME] => Выводить водяной знак
[~DEFAULT_VALUE] =>
)
[YES_WATERMARK_PREV] => Array
(
[ID] => 18
[TIMESTAMP_X] => 2026-06-25 18:57:51
[IBLOCK_ID] => 1
[NAME] => Выводить водяной знак превью
[ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[CODE] => YES_WATERMARK_PREV
[DEFAULT_VALUE] =>
[PROPERTY_TYPE] => L
[ROW_COUNT] => 1
[COL_COUNT] => 30
[LIST_TYPE] => C
[MULTIPLE] => N
[XML_ID] =>
[FILE_TYPE] =>
[MULTIPLE_CNT] => 5
[TMP_ID] =>
[LINK_IBLOCK_ID] => 0
[WITH_DESCRIPTION] => N
[SEARCHABLE] => N
[FILTRABLE] => N
[IS_REQUIRED] => N
[VERSION] => 1
[USER_TYPE] =>
[USER_TYPE_SETTINGS] => a:0:{}
[HINT] =>
[PROPERTY_VALUE_ID] =>
[VALUE] =>
[DESCRIPTION] =>
[VALUE_ENUM] =>
[VALUE_XML_ID] =>
[VALUE_SORT] =>
[VALUE_ENUM_ID] =>
[~VALUE] =>
[~DESCRIPTION] =>
[~NAME] => Выводить водяной знак превью
[~DEFAULT_VALUE] =>
)
[DETAIL_PICTERS_NEW] => Array
(
[ID] => 19
[TIMESTAMP_X] => 2026-06-25 18:57:51
[IBLOCK_ID] => 1
[NAME] => Детальная картинка
[ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[CODE] => DETAIL_PICTERS_NEW
[DEFAULT_VALUE] =>
[PROPERTY_TYPE] => F
[ROW_COUNT] => 1
[COL_COUNT] => 30
[LIST_TYPE] => L
[MULTIPLE] => N
[XML_ID] =>
[FILE_TYPE] => jpg, gif, bmp, png, jpeg, webp
[MULTIPLE_CNT] => 5
[TMP_ID] =>
[LINK_IBLOCK_ID] => 0
[WITH_DESCRIPTION] => N
[SEARCHABLE] => N
[FILTRABLE] => N
[IS_REQUIRED] => N
[VERSION] => 1
[USER_TYPE] =>
[USER_TYPE_SETTINGS] => a:0:{}
[HINT] =>
[PROPERTY_VALUE_ID] =>
[VALUE] =>
[DESCRIPTION] =>
[VALUE_ENUM] =>
[VALUE_XML_ID] =>
[VALUE_SORT] =>
[~VALUE] =>
[~DESCRIPTION] =>
[~NAME] => Детальная картинка
[~DEFAULT_VALUE] =>
)
)
[DISPLAY_PROPERTIES] => Array
(
)
[IBLOCK] => Array
(
[ID] => 1
[~ID] => 1
[TIMESTAMP_X] => 25.06.2026 21:57:51
[~TIMESTAMP_X] => 25.06.2026 21:57:51
[IBLOCK_TYPE_ID] => news
[~IBLOCK_TYPE_ID] => news
[LID] => s1
[~LID] => s1
[CODE] => corporate_news_s1
[~CODE] => corporate_news_s1
[API_CODE] =>
[~API_CODE] =>
[REST_ON] => N
[~REST_ON] => N
[NAME] => Новости
[~NAME] => Новости
[ACTIVE] => Y
[~ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[~SORT] => 500
[LIST_PAGE_URL] => /news/
[~LIST_PAGE_URL] => /news/
[DETAIL_PAGE_URL] => #SITE_DIR#/news/#SECTION_CODE_PATH#/#ELEMENT_CODE#/
[~DETAIL_PAGE_URL] => #SITE_DIR#/news/#SECTION_CODE_PATH#/#ELEMENT_CODE#/
[SECTION_PAGE_URL] => #SITE_DIR#/news/#SECTION_CODE_PATH#/
[~SECTION_PAGE_URL] => #SITE_DIR#/news/#SECTION_CODE_PATH#/
[CANONICAL_PAGE_URL] => https://news/corporate_news_s1/
[~CANONICAL_PAGE_URL] => https://news/corporate_news_s1/
[PICTURE] =>
[~PICTURE] =>
[DESCRIPTION] =>
[~DESCRIPTION] =>
[DESCRIPTION_TYPE] => text
[~DESCRIPTION_TYPE] => text
[RSS_TTL] => 24
[~RSS_TTL] => 24
[RSS_ACTIVE] => Y
[~RSS_ACTIVE] => Y
[RSS_FILE_ACTIVE] => N
[~RSS_FILE_ACTIVE] => N
[RSS_FILE_LIMIT] =>
[~RSS_FILE_LIMIT] =>
[RSS_FILE_DAYS] =>
[~RSS_FILE_DAYS] =>
[RSS_YANDEX_ACTIVE] => N
[~RSS_YANDEX_ACTIVE] => N
[XML_ID] =>
[~XML_ID] =>
[TMP_ID] => 1872fc51a017a0070eb72f4d72a21c06
[~TMP_ID] => 1872fc51a017a0070eb72f4d72a21c06
[INDEX_ELEMENT] => Y
[~INDEX_ELEMENT] => Y
[INDEX_SECTION] => Y
[~INDEX_SECTION] => Y
[WORKFLOW] => N
[~WORKFLOW] => N
[BIZPROC] => N
[~BIZPROC] => N
[SECTION_CHOOSER] => L
[~SECTION_CHOOSER] => L
[LIST_MODE] =>
[~LIST_MODE] =>
[RIGHTS_MODE] => S
[~RIGHTS_MODE] => S
[SECTION_PROPERTY] => N
[~SECTION_PROPERTY] => N
[PROPERTY_INDEX] => N
[~PROPERTY_INDEX] => N
[VERSION] => 1
[~VERSION] => 1
[LAST_CONV_ELEMENT] => 0
[~LAST_CONV_ELEMENT] => 0
[SOCNET_GROUP_ID] =>
[~SOCNET_GROUP_ID] =>
[EDIT_FILE_BEFORE] =>
[~EDIT_FILE_BEFORE] =>
[EDIT_FILE_AFTER] =>
[~EDIT_FILE_AFTER] =>
[SECTIONS_NAME] => Разделы
[~SECTIONS_NAME] => Разделы
[SECTION_NAME] => Раздел
[~SECTION_NAME] => Раздел
[ELEMENTS_NAME] => Элементы
[~ELEMENTS_NAME] => Элементы
[ELEMENT_NAME] => Элемент
[~ELEMENT_NAME] => Элемент
[FULLTEXT_INDEX] => N
[~FULLTEXT_INDEX] => N
[EXTERNAL_ID] =>
[~EXTERNAL_ID] =>
[LANG_DIR] => /
[~LANG_DIR] => /
[SERVER_NAME] =>
[~SERVER_NAME] =>
)
[SECTION] => Array
(
[PATH] => Array
(
[0] => Array
(
[ID] => 3
[~ID] => 3
[CODE] => obrazovanie
[~CODE] => obrazovanie
[XML_ID] =>
[~XML_ID] =>
[EXTERNAL_ID] =>
[~EXTERNAL_ID] =>
[IBLOCK_ID] => 1
[~IBLOCK_ID] => 1
[IBLOCK_SECTION_ID] =>
[~IBLOCK_SECTION_ID] =>
[SORT] => 500
[~SORT] => 500
[NAME] => Образование
[~NAME] => Образование
[ACTIVE] => Y
[~ACTIVE] => Y
[DEPTH_LEVEL] => 1
[~DEPTH_LEVEL] => 1
[SECTION_PAGE_URL] => /news/obrazovanie/
[~SECTION_PAGE_URL] => /news/obrazovanie/
[IBLOCK_TYPE_ID] => news
[~IBLOCK_TYPE_ID] => news
[IBLOCK_CODE] => corporate_news_s1
[~IBLOCK_CODE] => corporate_news_s1
[IBLOCK_EXTERNAL_ID] =>
[~IBLOCK_EXTERNAL_ID] =>
[GLOBAL_ACTIVE] => Y
[~GLOBAL_ACTIVE] => Y
[IPROPERTY_VALUES] => Array
(
[SECTION_META_TITLE] => Образование
[SECTION_META_KEYWORDS] => Новости
[SECTION_META_DESCRIPTION] =>
[SECTION_PAGE_TITLE] => Образование
[ELEMENT_META_TITLE] => Образование
[ELEMENT_META_KEYWORDS] => Новости
[ELEMENT_META_DESCRIPTION] =>
[ELEMENT_PAGE_TITLE] => Образование
)
)
)
)
[SECTION_URL] => /news/obrazovanie/
[META_TAGS] => Array
(
[TITLE] => Настаўніца беларускай мовы і літаратуры сярэдняй школы аг. Пагранічны Тамара Андрушка абуджае ў сэрцах сваіх вучняў любоў да роднага слова
[BROWSER_TITLE] => Настаўніца беларускай мовы і літаратуры сярэдняй школы аг. Пагранічны Тамара Андрушка абуджае ў сэрцах сваіх вучняў любоў да роднага слова
[KEYWORDS] => Образование
[DESCRIPTION] => Настаўніца беларускай мовы і літаратуры сярэдняй школы аг. Пагранічны Тамара Андрушка абуджае ў сэрцах сваіх вучняў любоў да роднага слова
)
)
21.02.2021
Настаўніца беларускай мовы і літаратуры сярэдняй школы аг. Пагранічны Тамара Андрушка абуджае ў сэрцах сваіх вучняў любоў да роднага слова
21 лютага ва ўсім свеце адзначаецца Міжнародны дзень роднай мовы. Ён спрыяе прыцягненню ўвагі да кожнай нацыянальнай мовы, каб захаваць культурную разнастайнасць на планеце.
У Беларусі дзве дзяржаўныя мовы, і на жаль, тытульная мова нацыі – беларуская – не з`яўляецца пастаянным сродкам зносін для большасці грамадзян нашай краіны. Але не трэба забываць, што мова жывая, пакуль на ёй гавораць. І Дзень роднай мовы – добрая нагода задумацца пра лёс беларускай мовы, якую мы часта называем матчынай, і паспрабаваць вярнуць яе ў сваё карыстанне, напачатку хаця б у гэты дзень.
Сярод тых, хто ўжывае родную мову пастаянна, безумоўна, знаходзяцца настаўнікі беларускай мовы і літаратуры, бо менавіта яны вучаць размаўляць на ёй сваіх выхаванцаў, знаёмяць з лепшымі творамі беларускай літаратуры, прывіваюць любоў да беларускай культуры і традыцый, тым самым закладваюць падмурак для фарміравання нацыі.
Ужо амаль 28 гадоў любоў да роднага слова абуджае ў сэрцах сваіх вучняў і настаўніца беларускай мовы і літаратуры сярэдняй школы аграгарадка Пагранічны Тамара Андрушка.
Тамара Міхайлаўна – вопытны і адданы сваёй справе педагог, які ўмее знайсці падыход да кожнага вучня і зацікавіць сваім прадметам. І хоць школа, у якой яна працуе, рускамоўная, беларускую мову тут дзеці ведаюць і шануюць. І немалая заслуга ў гэтым менавіта настаўніцы. Нават кабінет беларускай мовы і літаратуры ў яе аформлены так, што тут адразу адчуваецца павага да роднага слова. Дарэчы, за гэта ён быў і адзначаны на раённым конкурсе кабінетаў.
Тамара Міхайлаўна жартуе, што ў школе яна старажыл, тут вучылася сама, цяпер тут вучыць сваіх вучняў, гэта адзінае месца яе працы.
- Нарадзілася я ў Свіслацкім раёне, але мае бацькі былі мясцовымі і вярнуліся на Бераставіччыну, калі мне трэба было ісці ў першы клас, - расказвае Тамара Міхайлаўна. – Мая мама, Раіса Васільеўна Гайдучэня, працавала спачатку ў дзіцячым садзе, а потым настаўніцай пачатковых класаў тут, у школе. Пасля заканчэння 10 класа я папрабавала паступіць у Брэсцкі ўніверсітэт, але трохі не хапіла балаў, таму пайшла працаваць піянерважатай у школу, а потым завочна паступіла ў Гродзенскі ўніверсітэт.
Я цікаўлюся, чаму яна выбрала менавіта прафесію настаўніка беларускай мовы?
- Я, можна сказаць, і не ведала другіх прафесій, акрамя як настаўніка, - усміхаецца Тамара Міхайлаўна. – Я дапамагала маме рыхтаваць дыдактычны матэрыял да ўрокаў, нешта выразала, клеіла, малявала. І так атрымалася, што другой прафесіі ўжо і не хацела. А чаму выбрала беларускую мову? Напэўна таму, што мне падабалася наша настаўніца беларускай мовы і літаратуры, у 9 і 10 класе ў нас працавала Ірына Антонаўна Лігер, яна была нашым класным кіраўніком і выкладала беларускую мову. Яна была вельмі маладая, цікавая, блізкая па ўзросту з намі, старшакласнікамі, я ёй таксама часта дапамагала.
Тамара Міхайлаўна працавала піянерважатай і завочна вучылася, а праз пару гадоў, калі ўжо была на старэйшых курсах, ёй далі і некалькі гадзін беларускай мовы і літаратуры.
- Так з 1993 года я ўжо стала працаваць настаўнікам беларускай мовы і літаратуры, - удакладняе Тамара Міхайлаўна. – З гэтага часу пачаўся мой прафесійны шлях, па якім я іду і цяпер. З дзецьмі мне заўсёды падабалася працаваць, я лічу, што калі дзеці любяць настаўніка, то яны будуць любіць і прадмет, які ён выкладае. Але трэба заўсёды падаграваць гэты інтарэс, кожны раз нешта цікавае прапаноўваць дзецям. Я больш люблю ўрокі літаратуры, бо мова – яна як матэматыка, тут трэба ведаць і прымяняць правілы правапісу, а на ўроках літаратуры можна паразважаць, выхоўваць дзяцей, прывіваць ім маральныя каштоўнасці і высокія маральныя якасці. Сваіх вучняў стараюся крыху інтрыгаваць, расказваю, што прачытала цікавую кнігу, прыводжу займальныя факты з сюжэту, а потым кажу, што не памятаю, чым закончылася, пачытайце самі. І многія дзеці адразу просяць яшчэ раз назваць назву і аўтара кнігі, каб знайсці яе і прачытаць. Вядома, часам прыходзіцца і пераконваць, і прымушаць чытаць кнігі, бо я заўсёды кажу вучням, што калі вы не будзеце ведаць зместу твора, то нам няма аб чым і гаварыць з вамі на ўроку літаратуры.
У нас рускамоўная школа, тут заўсёды вучылася шмат дзяцей ваенных, для некаторых вучняў і сёння беларуская мова амаль як замежная, яны прыходзяць у пяты клас і не могуць добра чытаць па-беларуску. Але калі мы падыходзім да старэйшых класаў, то ў нас заўсёды ёсць дзеці, якія выбіраюць вывучэнне беларускай мовы на павышаным узроўні, здаюць экзамен і тэсціраванне па беларускай мове і паказваюць нядрэнныя вынікі.
Дарэчы, вучні Тамары Андрушка пастаянна ўдзельнічаюць у прадметных алімпіядах, яе былая вучаніца Карына Леваненя была пераможцам раённай і удзельніцай абласной алімпіяды па беларускай мове, Анжэла Савіцкая і Кацярына Мармыш таксама паказвалі добрыя вынікі на алімпіядах, а таксама займаліся навукова-даследчай дзейнасцю.
Тамара Міхайлаўна ўсе гады працы ў школе была і класным кіраўніком, у яе тры сямігадовыя выпускі, ад 5 да 11 класа, у гэтым навучальным годзе яна зноў узяла пяцікласнікаў.
- І на класных гадзінах мы таксама часта гаворым на беларускай мове, праводзім тэматычныя мерапрыемствы, якія папулярызуюць роднае слова, - адзначае настаўніца. – У мінулым годзе, калі была франтальная праверка, прысутнічалі ў мяне на ўроку літаратуры ў 11 класе. І першая заўвага, якую я атрымала, была: “Мы не думалі, што ў Пагранічнай школе дзеці могуць так добра гаварыць па-беларуску”. Напэўна, для мяне гэта самая вялікая пахвала.
Тамара Міхайлаўна кажа, што ў яе ёсць паслядоўнікі, на факультэце беларускай мовы вучыліся яе былыя вучаніцы Вольга Карпуць і Галіна Ігнацюк, праўда, цяпер яны не працуюць ужо ў школе.
- А адзін мой вучань паступіў вучыцца ў Мінск, і аднойчы прыйшоў да мяне і расказаў, што яны ў сваёй групе ва ўніверсітэце размаўляюць толькі па-беларуску, - дзеліцца сваёй радасцю настаўніца. – І мне было прыемна, што ён сказаў: “Тамара Міхайлаўна, ведаеце, у мяне нядрэнна атрымліваецца, можаце мною ганарыцца!”
Вядома, у абыходзе цяпер усюды руская мова, і гэта не спрыяе таму, каб людзі добра валодалі беларускай. Трэба паказваць асабісты прыклад, тлумачыць, што гэта наша родная мова, што калі мы яе страцім, страцім сваю культуру, традыцыі. Але я лічу, што да мовы, як і да Бога, звернуцца ўсе, каму гэта будзе патрэбна і цікава. Вельмі хачу, каб дзеці ведалі і шанавалі традыцыі і культуру нашага народа. Мару, каб мова наша гучала не толькі на ўроках у школе, але і ў доме кожнага беларуса, каб нашы ўнукі і праўнукі таксама змаглі пазнаць духоўныя скарбы, назапашаныя на беларускай зямлі вякамі.
