Array
(
[TAGS] => День народного единства
[~TAGS] => День народного единства
[ID] => 14045
[~ID] => 14045
[NAME] => 87 год уз'яднання Заходняй Беларусі з БССР. Жыхары Бераставіччыны не шкадавалі жыцця дзеля вызвалення
[~NAME] => 87 год уз'яднання Заходняй Беларусі з БССР. Жыхары Бераставіччыны не шкадавалі жыцця дзеля вызвалення
[IBLOCK_ID] => 1
[~IBLOCK_ID] => 1
[IBLOCK_SECTION_ID] => 10
[~IBLOCK_SECTION_ID] => 10
[DETAIL_TEXT] =>
Дзень народнага адзінства – гэта выдатная нагода задумацца пра значэнне памяці і ўласнай гісторыі, пра тое, што трэба ведаць праўду і цаніць дасягненні продкаў. Гэта даніна памяці нашым землякам, якія не змірыліся з несправядлівасцю Рыжскай мірнай дамовы і якія змагаліся за ўз'яднанне беларускага народа ў адзінай нацыянальнай дзяржаве.
На Бераставіччыне на працягу дваццаці гадоў ішла няспынная барацьба за сацыяльнае і нацыянальнае вызваленне. Жыхары многіх вёсак раёна прайшлі крутымі сцежкамі падполля, вынеслі ўсе жахі пекла польскай дэфензівы.
“Бальшавіцкая” вёска
“Бальшавіцкай” называлі вёску Бераставічаны. Нямала мясцовых жыхароў вызначаліся рэвалюцыйным настроем і нераўнадушнай грамадзянскай пазіцыяй. Актывістамі былі Іван Дзешка, Піліп Жлабовіч, Мікалай Акуліч, Фёдар Мацяш, Павел Жалудок, Фёдар Дзешка. Камсамолец Фёдар Дзешка, дарэчы, узначальваў гурток дапрызыўнікоў у вёсцы. На падобных гуртках будучых салдат заклікалі ствараць камсамольскія ячэйкі ў арміі, патрабаваць ад камандавання добрага абмундзіравання і харчавання, давалі наказ ніколі не страляць у рабочых і сялян – у сваіх братоў на ўсходзе.
Адной з першых жанчын на Бераставіччыне, якая ўступіла на шлях барацьбы за вызваленне краю ад польскай акупацыі, была Вера Валейка з Бераставічан. Ужо ў пачатку 1920-х гадоў яна была членам падпольных камсамольскай і камуністычнай арганізацый, адным з арганізатараў гуртка Беларускай сялянска-работніцкай грамады, якая цесна супрацоўнічала з Камуністычнай партыяй Заходняй Беларусі. Разам з Надзеяй Зданчук яна стварыла гурток Таварыства беларускай школы. Дзяўчаты арганізавалі сваю бібліятэку, развучвалі з мясцовай моладдзю беларускія п’есы, народные песні. У 1929 годзе Вера Валейка ўваходзіла ў беларускі камітэт па падрыхтоўцы сялянскага кангрэса Заходняй Еўропы ў Берліне. Былі арышты, была вялікая падпольная дзейнасць, якая ўрэшце рэшт вылілася ў перамогу – у верасні Заходняя Беларусь, а разам з ёй і Бераставіччына, далучыліся да БССР.
Жыццё ў ахвяру
Немала землякоў загінулі падчас народнай барацьбы. Жыхар вёскі Бераставічаны Іван Толкач – адзін з іх. Яго нашчадак Аляксандр Аўдзяевіч, які цікавіцца краязнаўствам і гісторыяй свайго роду, па крупіцах збірае інфармацыю аб лёсе стрыечнага дзеда.
– Са слоў майго роднага дзеда Мікалая, яго брат быў арыштаваны за падпольную дзейнасць, – дзеліцца Аляксандр Міхайлавіч. – Іван Кірылавіч знаходзіўся ў турме ў Крынках (цяпер Польшча) і там ён загінуў. Як менавіта, невядома. Магчыма, яго там забілі ці ён сам памёр. Толькі адтуль жывым ён так і не выйшаў.
Іван Толкач быў актывістам нацыянальна-вызваленчай барацьбы ў вёсцы Бераставічаны. Яго прозвішча як аднаго з арганізатараў масавай дэманстрацыі знагоды 7 лістапада 1931 года ўпамінаецца ва ўспамінах Веры Валейкі, апублікаваных у раённай кнізе “Памяць”. А ў Дзяржаўным архіве Гродзенскай вобласці захавалася данясенне Гродзенскай павятовай камендатуры паліцыі ад 9 снежня 1937 года “Аб зборы камсамольцамі в. Бераставічаны прадуктаў у дапамогу рэспубліканскай Іспаніі”. У данясенні адзначаецца, што “… Ян Толкач, сын Кірыла, жыхар в. Бераставічаны, член РК КСМЗБ у Вялікай Бераставіцы, які знаходзіўся ў апошні час у кантакце з інструктарамі Гродзенскага КСМЗБ і які, згодна атрыманых ад іх дырэктыў аб правядзенні збораў у дапамогу інспанскім камуністам, назначыў жыхароў в. Бераставічаны Дзешку Мікалая, сына Яна, Валейку Аляксандра, сына Тамаша, і Лазарчыка Яна, сына Данілы, для правядзення збору бульбы з мэтай яе продажу і перадачы атрыманых грошай партыйным інструктарам…”. Як аказалася, было сабрана 150 кг бульбы, на якую камендант паліцэйскага ўчастка наклаў арышт.
У раённай газеце “За камунізм” ад 28 снежня 1968 года, у нумары, прысвечаным 50-годдзю стварэння БССР, былі апублікаваны два здымкі фатографа-аматара Уладзіміра Седзюка. На першым – дэманстрацыя, якая адбылася 7 лістапада 1939 года ў Вялікай Бераставіцы, на другім – актывісты-падпольшчыкі Бераставіччыны. Большасць прозвішчаў, на жаль, за даўнасцю часу сцёртыя з памяці. Аднак намаганні і ахвяры землякоў мы помнім і ўдзячныя ім за дзень сённяшні ў адзінай мірнай Беларусі.
[~DETAIL_TEXT] =>
Дзень народнага адзінства – гэта выдатная нагода задумацца пра значэнне памяці і ўласнай гісторыі, пра тое, што трэба ведаць праўду і цаніць дасягненні продкаў. Гэта даніна памяці нашым землякам, якія не змірыліся з несправядлівасцю Рыжскай мірнай дамовы і якія змагаліся за ўз'яднанне беларускага народа ў адзінай нацыянальнай дзяржаве.
На Бераставіччыне на працягу дваццаці гадоў ішла няспынная барацьба за сацыяльнае і нацыянальнае вызваленне. Жыхары многіх вёсак раёна прайшлі крутымі сцежкамі падполля, вынеслі ўсе жахі пекла польскай дэфензівы.
“Бальшавіцкая” вёска
“Бальшавіцкай” называлі вёску Бераставічаны. Нямала мясцовых жыхароў вызначаліся рэвалюцыйным настроем і нераўнадушнай грамадзянскай пазіцыяй. Актывістамі былі Іван Дзешка, Піліп Жлабовіч, Мікалай Акуліч, Фёдар Мацяш, Павел Жалудок, Фёдар Дзешка. Камсамолец Фёдар Дзешка, дарэчы, узначальваў гурток дапрызыўнікоў у вёсцы. На падобных гуртках будучых салдат заклікалі ствараць камсамольскія ячэйкі ў арміі, патрабаваць ад камандавання добрага абмундзіравання і харчавання, давалі наказ ніколі не страляць у рабочых і сялян – у сваіх братоў на ўсходзе.
Адной з першых жанчын на Бераставіччыне, якая ўступіла на шлях барацьбы за вызваленне краю ад польскай акупацыі, была Вера Валейка з Бераставічан. Ужо ў пачатку 1920-х гадоў яна была членам падпольных камсамольскай і камуністычнай арганізацый, адным з арганізатараў гуртка Беларускай сялянска-работніцкай грамады, якая цесна супрацоўнічала з Камуністычнай партыяй Заходняй Беларусі. Разам з Надзеяй Зданчук яна стварыла гурток Таварыства беларускай школы. Дзяўчаты арганізавалі сваю бібліятэку, развучвалі з мясцовай моладдзю беларускія п’есы, народные песні. У 1929 годзе Вера Валейка ўваходзіла ў беларускі камітэт па падрыхтоўцы сялянскага кангрэса Заходняй Еўропы ў Берліне. Былі арышты, была вялікая падпольная дзейнасць, якая ўрэшце рэшт вылілася ў перамогу – у верасні Заходняя Беларусь, а разам з ёй і Бераставіччына, далучыліся да БССР.
Жыццё ў ахвяру
Немала землякоў загінулі падчас народнай барацьбы. Жыхар вёскі Бераставічаны Іван Толкач – адзін з іх. Яго нашчадак Аляксандр Аўдзяевіч, які цікавіцца краязнаўствам і гісторыяй свайго роду, па крупіцах збірае інфармацыю аб лёсе стрыечнага дзеда.
– Са слоў майго роднага дзеда Мікалая, яго брат быў арыштаваны за падпольную дзейнасць, – дзеліцца Аляксандр Міхайлавіч. – Іван Кірылавіч знаходзіўся ў турме ў Крынках (цяпер Польшча) і там ён загінуў. Як менавіта, невядома. Магчыма, яго там забілі ці ён сам памёр. Толькі адтуль жывым ён так і не выйшаў.
Іван Толкач быў актывістам нацыянальна-вызваленчай барацьбы ў вёсцы Бераставічаны. Яго прозвішча як аднаго з арганізатараў масавай дэманстрацыі знагоды 7 лістапада 1931 года ўпамінаецца ва ўспамінах Веры Валейкі, апублікаваных у раённай кнізе “Памяць”. А ў Дзяржаўным архіве Гродзенскай вобласці захавалася данясенне Гродзенскай павятовай камендатуры паліцыі ад 9 снежня 1937 года “Аб зборы камсамольцамі в. Бераставічаны прадуктаў у дапамогу рэспубліканскай Іспаніі”. У данясенні адзначаецца, што “… Ян Толкач, сын Кірыла, жыхар в. Бераставічаны, член РК КСМЗБ у Вялікай Бераставіцы, які знаходзіўся ў апошні час у кантакце з інструктарамі Гродзенскага КСМЗБ і які, згодна атрыманых ад іх дырэктыў аб правядзенні збораў у дапамогу інспанскім камуністам, назначыў жыхароў в. Бераставічаны Дзешку Мікалая, сына Яна, Валейку Аляксандра, сына Тамаша, і Лазарчыка Яна, сына Данілы, для правядзення збору бульбы з мэтай яе продажу і перадачы атрыманых грошай партыйным інструктарам…”. Як аказалася, было сабрана 150 кг бульбы, на якую камендант паліцэйскага ўчастка наклаў арышт.
У раённай газеце “За камунізм” ад 28 снежня 1968 года, у нумары, прысвечаным 50-годдзю стварэння БССР, былі апублікаваны два здымкі фатографа-аматара Уладзіміра Седзюка. На першым – дэманстрацыя, якая адбылася 7 лістапада 1939 года ў Вялікай Бераставіцы, на другім – актывісты-падпольшчыкі Бераставіччыны. Большасць прозвішчаў, на жаль, за даўнасцю часу сцёртыя з памяці. Аднак намаганні і ахвяры землякоў мы помнім і ўдзячныя ім за дзень сённяшні ў адзінай мірнай Беларусі.
[DETAIL_TEXT_TYPE] => html
[~DETAIL_TEXT_TYPE] => html
[PREVIEW_TEXT] => 85 год уз'яднання Заходняй Беларусі з БССР. Жыхары Бераставіччыны не шкадавалі жыцця дзеля вызвалення
[~PREVIEW_TEXT] => 85 год уз'яднання Заходняй Беларусі з БССР. Жыхары Бераставіччыны не шкадавалі жыцця дзеля вызвалення
[PREVIEW_TEXT_TYPE] => html
[~PREVIEW_TEXT_TYPE] => html
[DETAIL_PICTURE] => Array
(
[ID] => 28012
[TIMESTAMP_X] => 04.09.2026 14:11:48
[MODULE_ID] => iblock
[HEIGHT] => 683
[WIDTH] => 1024
[FILE_SIZE] => 388281
[CONTENT_TYPE] => image/jpeg
[SUBDIR] => iblock/69b
[FILE_NAME] => kvfhte363c71tbb13i3uh0lmgemdm2qs.jpg
[ORIGINAL_NAME] => 85-let.jpg
[DESCRIPTION] =>
[HANDLER_ID] =>
[EXTERNAL_ID] => e83a68ccf127114f33c510ee26133fca
[VERSION_ORIGINAL_ID] =>
[META] =>
[SRC] => /upload/iblock/69b/kvfhte363c71tbb13i3uh0lmgemdm2qs.jpg
[UNSAFE_SRC] => /upload/iblock/69b/kvfhte363c71tbb13i3uh0lmgemdm2qs.jpg
[SAFE_SRC] => /upload/iblock/69b/kvfhte363c71tbb13i3uh0lmgemdm2qs.jpg
[ALT] => 87 год уз'яднання Заходняй Беларусі з БССР. Жыхары Бераставіччыны не шкадавалі жыцця дзеля вызвалення
[TITLE] => 87 год уз'яднання Заходняй Беларусі з БССР. Жыхары Бераставіччыны не шкадавалі жыцця дзеля вызвалення
)
[~DETAIL_PICTURE] => 28012
[TIMESTAMP_X] => 04.09.2026 14:11:48
[~TIMESTAMP_X] => 04.09.2026 14:11:48
[ACTIVE_FROM_X] => 2026-09-04 11:20:00
[~ACTIVE_FROM_X] => 2026-09-04 11:20:00
[ACTIVE_FROM] => 04.09.2026 14:20:00
[~ACTIVE_FROM] => 04.09.2026 14:20:00
[LIST_PAGE_URL] => /news/
[~LIST_PAGE_URL] => /news/
[DETAIL_PAGE_URL] => /news/obshchestvo/uzjadnannje-zahodnjaj-belarusi-bssr/
[~DETAIL_PAGE_URL] => /news/obshchestvo/uzjadnannje-zahodnjaj-belarusi-bssr/
[LANG_DIR] => /
[~LANG_DIR] => /
[CODE] => uzjadnannje-zahodnjaj-belarusi-bssr
[~CODE] => uzjadnannje-zahodnjaj-belarusi-bssr
[EXTERNAL_ID] => 14045
[~EXTERNAL_ID] => 14045
[IBLOCK_TYPE_ID] => news
[~IBLOCK_TYPE_ID] => news
[IBLOCK_CODE] => corporate_news_s1
[~IBLOCK_CODE] => corporate_news_s1
[IBLOCK_EXTERNAL_ID] =>
[~IBLOCK_EXTERNAL_ID] =>
[LID] => s1
[~LID] => s1
[NAV_RESULT] =>
[NAV_CACHED_DATA] =>
[DISPLAY_ACTIVE_FROM] => 04.09.2026
[IPROPERTY_VALUES] => Array
(
[SECTION_META_TITLE] => 87 год уз'яднання Заходняй Беларусі з БССР. Жыхары Бераставіччыны не шкадавалі жыцця дзеля вызвалення
[SECTION_META_KEYWORDS] => Новости
[SECTION_META_DESCRIPTION] =>
[SECTION_PAGE_TITLE] => 87 год уз'яднання Заходняй Беларусі з БССР. Жыхары Бераставіччыны не шкадавалі жыцця дзеля вызвалення
[ELEMENT_META_TITLE] => 87 год уз'яднання Заходняй Беларусі з БССР. Жыхары Бераставіччыны не шкадавалі жыцця дзеля вызвалення
[ELEMENT_META_KEYWORDS] => Общество
[ELEMENT_META_DESCRIPTION] =>
Дзень народнага адзінства – гэта выдатная нагода задумацца пра значэнне памяці і ўласнай гісторыі, пра тое, што трэба ведаць праўду і цаніць дасягненні продкаў Гэта даніна памяці нашым землякам, якія не змірыліся з несправядлівасцю Рыжскай мірнай дамовы і якія змагаліся за ўз'яднанне беларускага народа ў адзінай нацыянальнай дзяржаве.
[ELEMENT_PAGE_TITLE] => 87 год уз'яднання Заходняй Беларусі з БССР. Жыхары Бераставіччыны не шкадавалі жыцця дзеля вызвалення
)
[FIELDS] => Array
(
[TAGS] => День народного единства
)
[PROPERTIES] => Array
(
[VIDEO] => Array
(
[ID] => 4
[TIMESTAMP_X] => 2026-09-05 20:21:36
[IBLOCK_ID] => 1
[NAME] => Видео
[ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[CODE] => VIDEO
[DEFAULT_VALUE] =>
[PROPERTY_TYPE] => F
[ROW_COUNT] => 1
[COL_COUNT] => 30
[LIST_TYPE] => L
[MULTIPLE] => N
[XML_ID] =>
[FILE_TYPE] => mpg, avi, wmv, mpeg, mpe, flv, mp4
[MULTIPLE_CNT] => 5
[TMP_ID] =>
[LINK_IBLOCK_ID] => 0
[WITH_DESCRIPTION] => N
[SEARCHABLE] => N
[FILTRABLE] => N
[IS_REQUIRED] => N
[VERSION] => 1
[USER_TYPE] =>
[USER_TYPE_SETTINGS] => a:0:{}
[HINT] =>
[PROPERTY_VALUE_ID] =>
[VALUE] =>
[DESCRIPTION] =>
[VALUE_ENUM] =>
[VALUE_XML_ID] =>
[VALUE_SORT] =>
[~VALUE] =>
[~DESCRIPTION] =>
[~NAME] => Видео
[~DEFAULT_VALUE] =>
)
[DONT_SHOW] => Array
(
[ID] => 6
[TIMESTAMP_X] => 2026-09-05 20:21:36
[IBLOCK_ID] => 1
[NAME] => Не отображать в верхней карусели на главной
[ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[CODE] => DONT_SHOW
[DEFAULT_VALUE] =>
[PROPERTY_TYPE] => L
[ROW_COUNT] => 1
[COL_COUNT] => 30
[LIST_TYPE] => C
[MULTIPLE] => N
[XML_ID] =>
[FILE_TYPE] =>
[MULTIPLE_CNT] => 5
[TMP_ID] =>
[LINK_IBLOCK_ID] => 0
[WITH_DESCRIPTION] => N
[SEARCHABLE] => N
[FILTRABLE] => N
[IS_REQUIRED] => N
[VERSION] => 1
[USER_TYPE] =>
[USER_TYPE_SETTINGS] => a:0:{}
[HINT] =>
[PROPERTY_VALUE_ID] =>
[VALUE] =>
[DESCRIPTION] =>
[VALUE_ENUM] =>
[VALUE_XML_ID] =>
[VALUE_SORT] =>
[VALUE_ENUM_ID] =>
[~VALUE] =>
[~DESCRIPTION] =>
[~NAME] => Не отображать в верхней карусели на главной
[~DEFAULT_VALUE] =>
)
[AUTHOR] => Array
(
[ID] => 7
[TIMESTAMP_X] => 2026-09-05 20:21:36
[IBLOCK_ID] => 1
[NAME] => Автор
[ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[CODE] => AUTHOR
[DEFAULT_VALUE] =>
[PROPERTY_TYPE] => S
[ROW_COUNT] => 1
[COL_COUNT] => 30
[LIST_TYPE] => L
[MULTIPLE] => N
[XML_ID] =>
[FILE_TYPE] =>
[MULTIPLE_CNT] => 5
[TMP_ID] =>
[LINK_IBLOCK_ID] => 0
[WITH_DESCRIPTION] => N
[SEARCHABLE] => N
[FILTRABLE] => N
[IS_REQUIRED] => N
[VERSION] => 1
[USER_TYPE] =>
[USER_TYPE_SETTINGS] => a:0:{}
[HINT] =>
[PROPERTY_VALUE_ID] => 13120
[VALUE] => Светлана Гончарова
[DESCRIPTION] =>
[VALUE_ENUM] =>
[VALUE_XML_ID] =>
[VALUE_SORT] =>
[~VALUE] => Светлана Гончарова
[~DESCRIPTION] =>
[~NAME] => Автор
[~DEFAULT_VALUE] =>
)
[WATERMARKER] => Array
(
[ID] => 8
[TIMESTAMP_X] => 2026-09-05 20:21:36
[IBLOCK_ID] => 1
[NAME] => Водяной знак
[ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[CODE] => WATERMARKER
[DEFAULT_VALUE] =>
[PROPERTY_TYPE] => F
[ROW_COUNT] => 1
[COL_COUNT] => 30
[LIST_TYPE] => L
[MULTIPLE] => N
[XML_ID] =>
[FILE_TYPE] => jpg, gif, bmp, png, jpeg, webp
[MULTIPLE_CNT] => 5
[TMP_ID] =>
[LINK_IBLOCK_ID] => 0
[WITH_DESCRIPTION] => N
[SEARCHABLE] => N
[FILTRABLE] => N
[IS_REQUIRED] => N
[VERSION] => 1
[USER_TYPE] =>
[USER_TYPE_SETTINGS] => a:0:{}
[HINT] =>
[PROPERTY_VALUE_ID] =>
[VALUE] =>
[DESCRIPTION] =>
[VALUE_ENUM] =>
[VALUE_XML_ID] =>
[VALUE_SORT] =>
[~VALUE] =>
[~DESCRIPTION] =>
[~NAME] => Водяной знак
[~DEFAULT_VALUE] =>
)
[WATERMARKER_PREV] => Array
(
[ID] => 9
[TIMESTAMP_X] => 2026-09-05 20:21:36
[IBLOCK_ID] => 1
[NAME] => Водяной знак в превью
[ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[CODE] => WATERMARKER_PREV
[DEFAULT_VALUE] =>
[PROPERTY_TYPE] => F
[ROW_COUNT] => 1
[COL_COUNT] => 30
[LIST_TYPE] => L
[MULTIPLE] => N
[XML_ID] =>
[FILE_TYPE] => jpg, gif, bmp, png, jpeg, webp
[MULTIPLE_CNT] => 5
[TMP_ID] =>
[LINK_IBLOCK_ID] => 0
[WITH_DESCRIPTION] => N
[SEARCHABLE] => N
[FILTRABLE] => N
[IS_REQUIRED] => N
[VERSION] => 1
[USER_TYPE] =>
[USER_TYPE_SETTINGS] => a:0:{}
[HINT] =>
[PROPERTY_VALUE_ID] =>
[VALUE] =>
[DESCRIPTION] =>
[VALUE_ENUM] =>
[VALUE_XML_ID] =>
[VALUE_SORT] =>
[~VALUE] =>
[~DESCRIPTION] =>
[~NAME] => Водяной знак в превью
[~DEFAULT_VALUE] =>
)
[DONT_SHOW_LIST] => Array
(
[ID] => 11
[TIMESTAMP_X] => 2026-09-05 20:21:36
[IBLOCK_ID] => 1
[NAME] => Не отображать в карусели с разделами на главной
[ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[CODE] => DONT_SHOW_LIST
[DEFAULT_VALUE] =>
[PROPERTY_TYPE] => L
[ROW_COUNT] => 1
[COL_COUNT] => 30
[LIST_TYPE] => C
[MULTIPLE] => N
[XML_ID] =>
[FILE_TYPE] =>
[MULTIPLE_CNT] => 5
[TMP_ID] =>
[LINK_IBLOCK_ID] => 0
[WITH_DESCRIPTION] => N
[SEARCHABLE] => N
[FILTRABLE] => N
[IS_REQUIRED] => N
[VERSION] => 1
[USER_TYPE] =>
[USER_TYPE_SETTINGS] => a:0:{}
[HINT] =>
[PROPERTY_VALUE_ID] =>
[VALUE] =>
[DESCRIPTION] =>
[VALUE_ENUM] =>
[VALUE_XML_ID] =>
[VALUE_SORT] =>
[VALUE_ENUM_ID] =>
[~VALUE] =>
[~DESCRIPTION] =>
[~NAME] => Не отображать в карусели с разделами на главной
[~DEFAULT_VALUE] =>
)
[MAIN_SECTION] => Array
(
[ID] => 12
[TIMESTAMP_X] => 2026-09-05 20:21:36
[IBLOCK_ID] => 1
[NAME] => Главный раздел
[ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[CODE] => MAIN_SECTION
[DEFAULT_VALUE] =>
[PROPERTY_TYPE] => L
[ROW_COUNT] => 1
[COL_COUNT] => 30
[LIST_TYPE] => L
[MULTIPLE] => N
[XML_ID] =>
[FILE_TYPE] =>
[MULTIPLE_CNT] => 5
[TMP_ID] =>
[LINK_IBLOCK_ID] => 0
[WITH_DESCRIPTION] => N
[SEARCHABLE] => N
[FILTRABLE] => N
[IS_REQUIRED] => N
[VERSION] => 1
[USER_TYPE] =>
[USER_TYPE_SETTINGS] => a:0:{}
[HINT] =>
[PROPERTY_VALUE_ID] => 13128
[VALUE] => Общество
[DESCRIPTION] =>
[VALUE_ENUM] => Общество
[VALUE_XML_ID] => /news/obshchestvo/
[VALUE_SORT] => 17
[VALUE_ENUM_ID] => 22
[~VALUE] => Общество
[~DESCRIPTION] =>
[~NAME] => Главный раздел
[~DEFAULT_VALUE] =>
)
[PHOTOGRAPHER] => Array
(
[ID] => 13
[TIMESTAMP_X] => 2026-09-05 20:21:36
[IBLOCK_ID] => 1
[NAME] => Фотограф
[ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[CODE] => PHOTOGRAPHER
[DEFAULT_VALUE] =>
[PROPERTY_TYPE] => S
[ROW_COUNT] => 1
[COL_COUNT] => 30
[LIST_TYPE] => L
[MULTIPLE] => N
[XML_ID] =>
[FILE_TYPE] =>
[MULTIPLE_CNT] => 5
[TMP_ID] =>
[LINK_IBLOCK_ID] => 0
[WITH_DESCRIPTION] => N
[SEARCHABLE] => N
[FILTRABLE] => N
[IS_REQUIRED] => N
[VERSION] => 1
[USER_TYPE] =>
[USER_TYPE_SETTINGS] => a:0:{}
[HINT] =>
[PROPERTY_VALUE_ID] => 13122
[VALUE] => из архива "БГ"
[DESCRIPTION] =>
[VALUE_ENUM] =>
[VALUE_XML_ID] =>
[VALUE_SORT] =>
[~VALUE] => из архива "БГ"
[~DESCRIPTION] =>
[~NAME] => Фотограф
[~DEFAULT_VALUE] =>
)
[NASHE_VIDEO] => Array
(
[ID] => 14
[TIMESTAMP_X] => 2026-09-05 20:21:36
[IBLOCK_ID] => 1
[NAME] => Наше видео
[ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[CODE] => NASHE_VIDEO
[DEFAULT_VALUE] =>
[PROPERTY_TYPE] => S
[ROW_COUNT] => 1
[COL_COUNT] => 30
[LIST_TYPE] => L
[MULTIPLE] => N
[XML_ID] =>
[FILE_TYPE] =>
[MULTIPLE_CNT] => 5
[TMP_ID] =>
[LINK_IBLOCK_ID] => 0
[WITH_DESCRIPTION] => N
[SEARCHABLE] => N
[FILTRABLE] => N
[IS_REQUIRED] => N
[VERSION] => 1
[USER_TYPE] => video
[USER_TYPE_SETTINGS] => Array
(
[BUFFER_LENGTH] => 10
[CONTROLBAR] => bottom
[AUTOSTART] => N
[VOLUME] => 90
[SKIN] =>
[FLASHVARS] =>
[WMODE_FLV] => transparent
[BGCOLOR] => FFFFFF
[COLOR] => 000000
[OVER_COLOR] => 000000
[SCREEN_COLOR] => 000000
[SILVERVARS] =>
[WMODE_WMV] => windowless
[WIDTH] => 400
[HEIGHT] => 300
)
[HINT] =>
[PROPERTY_VALUE_ID] =>
[VALUE] =>
[DESCRIPTION] =>
[VALUE_ENUM] =>
[VALUE_XML_ID] =>
[VALUE_SORT] =>
[~VALUE] =>
[~DESCRIPTION] =>
[~NAME] => Наше видео
[~DEFAULT_VALUE] =>
)
[YOUTUBE_VIDEO] => Array
(
[ID] => 15
[TIMESTAMP_X] => 2026-09-05 20:21:36
[IBLOCK_ID] => 1
[NAME] => Наше видео ютуб
[ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[CODE] => YOUTUBE_VIDEO
[DEFAULT_VALUE] => https://www.youtube.com/embed/
[PROPERTY_TYPE] => S
[ROW_COUNT] => 1
[COL_COUNT] => 30
[LIST_TYPE] => L
[MULTIPLE] => N
[XML_ID] =>
[FILE_TYPE] =>
[MULTIPLE_CNT] => 5
[TMP_ID] =>
[LINK_IBLOCK_ID] => 0
[WITH_DESCRIPTION] => N
[SEARCHABLE] => N
[FILTRABLE] => N
[IS_REQUIRED] => N
[VERSION] => 1
[USER_TYPE] =>
[USER_TYPE_SETTINGS] => a:0:{}
[HINT] =>
[PROPERTY_VALUE_ID] =>
[VALUE] =>
[DESCRIPTION] =>
[VALUE_ENUM] =>
[VALUE_XML_ID] =>
[VALUE_SORT] =>
[~VALUE] =>
[~DESCRIPTION] =>
[~NAME] => Наше видео ютуб
[~DEFAULT_VALUE] => https://www.youtube.com/embed/
)
[YES_WATERMARK] => Array
(
[ID] => 17
[TIMESTAMP_X] => 2026-09-05 20:21:36
[IBLOCK_ID] => 1
[NAME] => Выводить водяной знак
[ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[CODE] => YES_WATERMARK
[DEFAULT_VALUE] =>
[PROPERTY_TYPE] => L
[ROW_COUNT] => 1
[COL_COUNT] => 30
[LIST_TYPE] => C
[MULTIPLE] => N
[XML_ID] =>
[FILE_TYPE] =>
[MULTIPLE_CNT] => 5
[TMP_ID] =>
[LINK_IBLOCK_ID] => 0
[WITH_DESCRIPTION] => N
[SEARCHABLE] => N
[FILTRABLE] => N
[IS_REQUIRED] => N
[VERSION] => 1
[USER_TYPE] =>
[USER_TYPE_SETTINGS] => a:0:{}
[HINT] =>
[PROPERTY_VALUE_ID] =>
[VALUE] =>
[DESCRIPTION] =>
[VALUE_ENUM] =>
[VALUE_XML_ID] =>
[VALUE_SORT] =>
[VALUE_ENUM_ID] =>
[~VALUE] =>
[~DESCRIPTION] =>
[~NAME] => Выводить водяной знак
[~DEFAULT_VALUE] =>
)
[YES_WATERMARK_PREV] => Array
(
[ID] => 18
[TIMESTAMP_X] => 2026-09-05 20:21:36
[IBLOCK_ID] => 1
[NAME] => Выводить водяной знак превью
[ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[CODE] => YES_WATERMARK_PREV
[DEFAULT_VALUE] =>
[PROPERTY_TYPE] => L
[ROW_COUNT] => 1
[COL_COUNT] => 30
[LIST_TYPE] => C
[MULTIPLE] => N
[XML_ID] =>
[FILE_TYPE] =>
[MULTIPLE_CNT] => 5
[TMP_ID] =>
[LINK_IBLOCK_ID] => 0
[WITH_DESCRIPTION] => N
[SEARCHABLE] => N
[FILTRABLE] => N
[IS_REQUIRED] => N
[VERSION] => 1
[USER_TYPE] =>
[USER_TYPE_SETTINGS] => a:0:{}
[HINT] =>
[PROPERTY_VALUE_ID] =>
[VALUE] =>
[DESCRIPTION] =>
[VALUE_ENUM] =>
[VALUE_XML_ID] =>
[VALUE_SORT] =>
[VALUE_ENUM_ID] =>
[~VALUE] =>
[~DESCRIPTION] =>
[~NAME] => Выводить водяной знак превью
[~DEFAULT_VALUE] =>
)
[DETAIL_PICTERS_NEW] => Array
(
[ID] => 19
[TIMESTAMP_X] => 2026-09-05 20:21:36
[IBLOCK_ID] => 1
[NAME] => Детальная картинка
[ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[CODE] => DETAIL_PICTERS_NEW
[DEFAULT_VALUE] =>
[PROPERTY_TYPE] => F
[ROW_COUNT] => 1
[COL_COUNT] => 30
[LIST_TYPE] => L
[MULTIPLE] => N
[XML_ID] =>
[FILE_TYPE] => jpg, gif, bmp, png, jpeg, webp
[MULTIPLE_CNT] => 5
[TMP_ID] =>
[LINK_IBLOCK_ID] => 0
[WITH_DESCRIPTION] => N
[SEARCHABLE] => N
[FILTRABLE] => N
[IS_REQUIRED] => N
[VERSION] => 1
[USER_TYPE] =>
[USER_TYPE_SETTINGS] => a:0:{}
[HINT] =>
[PROPERTY_VALUE_ID] =>
[VALUE] =>
[DESCRIPTION] =>
[VALUE_ENUM] =>
[VALUE_XML_ID] =>
[VALUE_SORT] =>
[~VALUE] =>
[~DESCRIPTION] =>
[~NAME] => Детальная картинка
[~DEFAULT_VALUE] =>
)
)
[DISPLAY_PROPERTIES] => Array
(
[AUTHOR] => Array
(
[ID] => 7
[TIMESTAMP_X] => 2026-09-05 20:21:36
[IBLOCK_ID] => 1
[NAME] => Автор
[ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[CODE] => AUTHOR
[DEFAULT_VALUE] =>
[PROPERTY_TYPE] => S
[ROW_COUNT] => 1
[COL_COUNT] => 30
[LIST_TYPE] => L
[MULTIPLE] => N
[XML_ID] =>
[FILE_TYPE] =>
[MULTIPLE_CNT] => 5
[TMP_ID] =>
[LINK_IBLOCK_ID] => 0
[WITH_DESCRIPTION] => N
[SEARCHABLE] => N
[FILTRABLE] => N
[IS_REQUIRED] => N
[VERSION] => 1
[USER_TYPE] =>
[USER_TYPE_SETTINGS] => a:0:{}
[HINT] =>
[PROPERTY_VALUE_ID] => 13120
[VALUE] => Светлана Гончарова
[DESCRIPTION] =>
[VALUE_ENUM] =>
[VALUE_XML_ID] =>
[VALUE_SORT] =>
[~VALUE] => Светлана Гончарова
[~DESCRIPTION] =>
[~NAME] => Автор
[~DEFAULT_VALUE] =>
[DISPLAY_VALUE] => Светлана Гончарова
)
[PHOTOGRAPHER] => Array
(
[ID] => 13
[TIMESTAMP_X] => 2026-09-05 20:21:36
[IBLOCK_ID] => 1
[NAME] => Фотограф
[ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[CODE] => PHOTOGRAPHER
[DEFAULT_VALUE] =>
[PROPERTY_TYPE] => S
[ROW_COUNT] => 1
[COL_COUNT] => 30
[LIST_TYPE] => L
[MULTIPLE] => N
[XML_ID] =>
[FILE_TYPE] =>
[MULTIPLE_CNT] => 5
[TMP_ID] =>
[LINK_IBLOCK_ID] => 0
[WITH_DESCRIPTION] => N
[SEARCHABLE] => N
[FILTRABLE] => N
[IS_REQUIRED] => N
[VERSION] => 1
[USER_TYPE] =>
[USER_TYPE_SETTINGS] => a:0:{}
[HINT] =>
[PROPERTY_VALUE_ID] => 13122
[VALUE] => из архива "БГ"
[DESCRIPTION] =>
[VALUE_ENUM] =>
[VALUE_XML_ID] =>
[VALUE_SORT] =>
[~VALUE] => из архива "БГ"
[~DESCRIPTION] =>
[~NAME] => Фотограф
[~DEFAULT_VALUE] =>
[DISPLAY_VALUE] => из архива "БГ"
)
)
[IBLOCK] => Array
(
[ID] => 1
[~ID] => 1
[TIMESTAMP_X] => 05.09.2026 23:21:37
[~TIMESTAMP_X] => 05.09.2026 23:21:37
[IBLOCK_TYPE_ID] => news
[~IBLOCK_TYPE_ID] => news
[LID] => s1
[~LID] => s1
[CODE] => corporate_news_s1
[~CODE] => corporate_news_s1
[API_CODE] =>
[~API_CODE] =>
[REST_ON] => N
[~REST_ON] => N
[NAME] => Новости
[~NAME] => Новости
[ACTIVE] => Y
[~ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[~SORT] => 500
[LIST_PAGE_URL] => /news/
[~LIST_PAGE_URL] => /news/
[DETAIL_PAGE_URL] => #SITE_DIR#/news/#SECTION_CODE_PATH#/#ELEMENT_CODE#/
[~DETAIL_PAGE_URL] => #SITE_DIR#/news/#SECTION_CODE_PATH#/#ELEMENT_CODE#/
[SECTION_PAGE_URL] => #SITE_DIR#/news/#SECTION_CODE_PATH#/
[~SECTION_PAGE_URL] => #SITE_DIR#/news/#SECTION_CODE_PATH#/
[CANONICAL_PAGE_URL] => https://beresta.by/news/corporate_news_s1/
[~CANONICAL_PAGE_URL] => https://beresta.by/news/corporate_news_s1/
[PICTURE] =>
[~PICTURE] =>
[DESCRIPTION] =>
[~DESCRIPTION] =>
[DESCRIPTION_TYPE] => text
[~DESCRIPTION_TYPE] => text
[RSS_TTL] => 24
[~RSS_TTL] => 24
[RSS_ACTIVE] => Y
[~RSS_ACTIVE] => Y
[RSS_FILE_ACTIVE] => N
[~RSS_FILE_ACTIVE] => N
[RSS_FILE_LIMIT] =>
[~RSS_FILE_LIMIT] =>
[RSS_FILE_DAYS] =>
[~RSS_FILE_DAYS] =>
[RSS_YANDEX_ACTIVE] => N
[~RSS_YANDEX_ACTIVE] => N
[XML_ID] =>
[~XML_ID] =>
[TMP_ID] => c0e792eea55f78fdf2f56a185b80509e
[~TMP_ID] => c0e792eea55f78fdf2f56a185b80509e
[INDEX_ELEMENT] => Y
[~INDEX_ELEMENT] => Y
[INDEX_SECTION] => Y
[~INDEX_SECTION] => Y
[WORKFLOW] => N
[~WORKFLOW] => N
[BIZPROC] => N
[~BIZPROC] => N
[SECTION_CHOOSER] => L
[~SECTION_CHOOSER] => L
[LIST_MODE] =>
[~LIST_MODE] =>
[RIGHTS_MODE] => S
[~RIGHTS_MODE] => S
[SECTION_PROPERTY] => N
[~SECTION_PROPERTY] => N
[PROPERTY_INDEX] => N
[~PROPERTY_INDEX] => N
[VERSION] => 1
[~VERSION] => 1
[LAST_CONV_ELEMENT] => 0
[~LAST_CONV_ELEMENT] => 0
[SOCNET_GROUP_ID] =>
[~SOCNET_GROUP_ID] =>
[EDIT_FILE_BEFORE] =>
[~EDIT_FILE_BEFORE] =>
[EDIT_FILE_AFTER] =>
[~EDIT_FILE_AFTER] =>
[SECTIONS_NAME] => Разделы
[~SECTIONS_NAME] => Разделы
[SECTION_NAME] => Раздел
[~SECTION_NAME] => Раздел
[ELEMENTS_NAME] => Элементы
[~ELEMENTS_NAME] => Элементы
[ELEMENT_NAME] => Элемент
[~ELEMENT_NAME] => Элемент
[FULLTEXT_INDEX] => N
[~FULLTEXT_INDEX] => N
[EXTERNAL_ID] =>
[~EXTERNAL_ID] =>
[LANG_DIR] => /
[~LANG_DIR] => /
[SERVER_NAME] => beresta.by
[~SERVER_NAME] => beresta.by
)
[SECTION] => Array
(
[PATH] => Array
(
[0] => Array
(
[ID] => 10
[~ID] => 10
[CODE] => obshchestvo
[~CODE] => obshchestvo
[XML_ID] =>
[~XML_ID] =>
[EXTERNAL_ID] =>
[~EXTERNAL_ID] =>
[IBLOCK_ID] => 1
[~IBLOCK_ID] => 1
[IBLOCK_SECTION_ID] =>
[~IBLOCK_SECTION_ID] =>
[SORT] => 500
[~SORT] => 500
[NAME] => Общество
[~NAME] => Общество
[ACTIVE] => Y
[~ACTIVE] => Y
[DEPTH_LEVEL] => 1
[~DEPTH_LEVEL] => 1
[SECTION_PAGE_URL] => /news/obshchestvo/
[~SECTION_PAGE_URL] => /news/obshchestvo/
[IBLOCK_TYPE_ID] => news
[~IBLOCK_TYPE_ID] => news
[IBLOCK_CODE] => corporate_news_s1
[~IBLOCK_CODE] => corporate_news_s1
[IBLOCK_EXTERNAL_ID] =>
[~IBLOCK_EXTERNAL_ID] =>
[GLOBAL_ACTIVE] => Y
[~GLOBAL_ACTIVE] => Y
[IPROPERTY_VALUES] => Array
(
[SECTION_META_TITLE] => Общество
[SECTION_META_KEYWORDS] => Новости
[SECTION_META_DESCRIPTION] =>
[SECTION_PAGE_TITLE] => Общество
[ELEMENT_META_TITLE] => Общество
[ELEMENT_META_KEYWORDS] => Новости
[ELEMENT_META_DESCRIPTION] => .
[ELEMENT_PAGE_TITLE] => Общество
)
)
)
)
[SECTION_URL] => /news/obshchestvo/
[META_TAGS] => Array
(
[TITLE] => 87 год уз'яднання Заходняй Беларусі з БССР. Жыхары Бераставіччыны не шкадавалі жыцця дзеля вызвалення
[BROWSER_TITLE] => 87 год уз'яднання Заходняй Беларусі з БССР. Жыхары Бераставіччыны не шкадавалі жыцця дзеля вызвалення
[KEYWORDS] => Общество
[DESCRIPTION] =>
Дзень народнага адзінства – гэта выдатная нагода задумацца пра значэнне памяці і ўласнай гісторыі, пра тое, што трэба ведаць праўду і цаніць дасягненні продкаў Гэта даніна памяці нашым землякам, якія не змірыліся з несправядлівасцю Рыжскай мірнай дамовы і якія змагаліся за ўз'яднанне беларускага народа ў адзінай нацыянальнай дзяржаве.
)
)
04.09.2026
87 год уз'яднання Заходняй Беларусі з БССР. Жыхары Бераставіччыны не шкадавалі жыцця дзеля вызвалення
Дзень народнага адзінства – гэта выдатная нагода задумацца пра значэнне памяці і ўласнай гісторыі, пра тое, што трэба ведаць праўду і цаніць дасягненні продкаў. Гэта даніна памяці нашым землякам, якія не змірыліся з несправядлівасцю Рыжскай мірнай дамовы і якія змагаліся за ўз'яднанне беларускага народа ў адзінай нацыянальнай дзяржаве.
На Бераставіччыне на працягу дваццаці гадоў ішла няспынная барацьба за сацыяльнае і нацыянальнае вызваленне. Жыхары многіх вёсак раёна прайшлі крутымі сцежкамі падполля, вынеслі ўсе жахі пекла польскай дэфензівы.
“Бальшавіцкая” вёска
“Бальшавіцкай” называлі вёску Бераставічаны. Нямала мясцовых жыхароў вызначаліся рэвалюцыйным настроем і нераўнадушнай грамадзянскай пазіцыяй. Актывістамі былі Іван Дзешка, Піліп Жлабовіч, Мікалай Акуліч, Фёдар Мацяш, Павел Жалудок, Фёдар Дзешка. Камсамолец Фёдар Дзешка, дарэчы, узначальваў гурток дапрызыўнікоў у вёсцы. На падобных гуртках будучых салдат заклікалі ствараць камсамольскія ячэйкі ў арміі, патрабаваць ад камандавання добрага абмундзіравання і харчавання, давалі наказ ніколі не страляць у рабочых і сялян – у сваіх братоў на ўсходзе.
Адной з першых жанчын на Бераставіччыне, якая ўступіла на шлях барацьбы за вызваленне краю ад польскай акупацыі, была Вера Валейка з Бераставічан. Ужо ў пачатку 1920-х гадоў яна была членам падпольных камсамольскай і камуністычнай арганізацый, адным з арганізатараў гуртка Беларускай сялянска-работніцкай грамады, якая цесна супрацоўнічала з Камуністычнай партыяй Заходняй Беларусі. Разам з Надзеяй Зданчук яна стварыла гурток Таварыства беларускай школы. Дзяўчаты арганізавалі сваю бібліятэку, развучвалі з мясцовай моладдзю беларускія п’есы, народные песні. У 1929 годзе Вера Валейка ўваходзіла ў беларускі камітэт па падрыхтоўцы сялянскага кангрэса Заходняй Еўропы ў Берліне. Былі арышты, была вялікая падпольная дзейнасць, якая ўрэшце рэшт вылілася ў перамогу – у верасні Заходняя Беларусь, а разам з ёй і Бераставіччына, далучыліся да БССР.
Жыццё ў ахвяру
Немала землякоў загінулі падчас народнай барацьбы. Жыхар вёскі Бераставічаны Іван Толкач – адзін з іх. Яго нашчадак Аляксандр Аўдзяевіч, які цікавіцца краязнаўствам і гісторыяй свайго роду, па крупіцах збірае інфармацыю аб лёсе стрыечнага дзеда.
– Са слоў майго роднага дзеда Мікалая, яго брат быў арыштаваны за падпольную дзейнасць, – дзеліцца Аляксандр Міхайлавіч. – Іван Кірылавіч знаходзіўся ў турме ў Крынках (цяпер Польшча) і там ён загінуў. Як менавіта, невядома. Магчыма, яго там забілі ці ён сам памёр. Толькі адтуль жывым ён так і не выйшаў.
Іван Толкач быў актывістам нацыянальна-вызваленчай барацьбы ў вёсцы Бераставічаны. Яго прозвішча як аднаго з арганізатараў масавай дэманстрацыі знагоды 7 лістапада 1931 года ўпамінаецца ва ўспамінах Веры Валейкі, апублікаваных у раённай кнізе “Памяць”. А ў Дзяржаўным архіве Гродзенскай вобласці захавалася данясенне Гродзенскай павятовай камендатуры паліцыі ад 9 снежня 1937 года “Аб зборы камсамольцамі в. Бераставічаны прадуктаў у дапамогу рэспубліканскай Іспаніі”. У данясенні адзначаецца, што “… Ян Толкач, сын Кірыла, жыхар в. Бераставічаны, член РК КСМЗБ у Вялікай Бераставіцы, які знаходзіўся ў апошні час у кантакце з інструктарамі Гродзенскага КСМЗБ і які, згодна атрыманых ад іх дырэктыў аб правядзенні збораў у дапамогу інспанскім камуністам, назначыў жыхароў в. Бераставічаны Дзешку Мікалая, сына Яна, Валейку Аляксандра, сына Тамаша, і Лазарчыка Яна, сына Данілы, для правядзення збору бульбы з мэтай яе продажу і перадачы атрыманых грошай партыйным інструктарам…”. Як аказалася, было сабрана 150 кг бульбы, на якую камендант паліцэйскага ўчастка наклаў арышт.
У раённай газеце “За камунізм” ад 28 снежня 1968 года, у нумары, прысвечаным 50-годдзю стварэння БССР, былі апублікаваны два здымкі фатографа-аматара Уладзіміра Седзюка. На першым – дэманстрацыя, якая адбылася 7 лістапада 1939 года ў Вялікай Бераставіцы, на другім – актывісты-падпольшчыкі Бераставіччыны. Большасць прозвішчаў, на жаль, за даўнасцю часу сцёртыя з памяці. Аднак намаганні і ахвяры землякоў мы помнім і ўдзячныя ім за дзень сённяшні ў адзінай мірнай Беларусі.
