Цікавых форм культасветработы, як вядома, шмат. Але, па назіраннях работнікаў раённага метадычнага цэнтра народнай творчасці, найбольш паспяховымі бываюць тыя клубныя ўстановы культуры, што прывязваюць гэтыя формы і метады да адметнасцей і асаблівасцей сваёй мясцовасці. Таму даследаваць свае мясцовыя традыцыі вельмі важна. Сённяшні матэрыял – аб даўніх народных формах баўлення вольнага часу сельскай моладзі. Як раней адпачывалі на Бераставіччыне? Традыцыйнымі формамі баўлення вольнага часу моладзі з’яўляліся вячоркі і зборы на вуліцы людзей старэйшага ўзросту – вечары ў сямейным коле, паходы ў госці да сваякоў, вячоркі каля хат. У дарослых формы адпачынку суадносіліся з каляндарнымі і сямейнымі святамі, былі больш прывязаны да памяшкання (хаты). У сістэму маладзёжных вечароў зімовага перыяду ўваходзілі працоўныя (супрадкі, вячоркі, попрадкі) і святочныя вечары (калядныя і масленічныя вячоркі, ігрышчы). У вяснова-летні перыяд зборы моладзі на вуліцы былі абумоўлены, у асноўным, каляндарнымі святамі (Благавешчанне, Вялікдзень, Юр’я, Мікола Веснавы, Тройца і г.д.). Працоўныя вячоркі, можна лічыць формай працы і адпачынку адначасова. Пачынаючы з восені (часцей – ад пачатку Піліпаўскага посту), дзяўчаты збіраліся разам для сумеснай работы. Але згодна з даўняй традыцыяй на такіх вячорках абавязкова прысутнічалі і хлопцы. Моладзь сярэдняга і старэйшага ўзросту мела права адасабляцца ад дарослых, збірацца разам, апранацца больш святочна ў будні. Па народных уяўленнях такія ўмовы (ізаляванасць, большая ступень свабоды) былі неабходны для выканання асноўнай сацыяльнай задачы – паспяховаму пераходу ў стан дарослых. Гэтыя формы сумеснага правядзення часу былі досыць камерныя, абмяжоўваліся вузкім колам моладзі. Хлопцы і дзяўчаты мелі шырокія магчымасці назіраць за характарам і паводзінамі прадстаўнікоў супрацьлеглага полу, прымяняць на практыцы засвоеныя правілы паводзін, абыгрывалі формы адносін паміж жанчынамі і мужчынамі. Назіраецца два тыпы арганізацыі святочных вячорак: дзяўчатамі альбо хлопцамі. Адпаведна гэтаму, рознымі былі роля і значнасць дзявочай групы. Калі вячоркі ладзілі дзяўчаты, яны клапаціліся аб пошуку хаты і аплаце за яе, аб захаванні парадку, ацяпленні, ежы для сябе і гаспадароў і г.д. У святочны перыяд дзяўчаты адчувалі сябе гаспадынямі хаты, запрашалі музыкаў і хлопцаў, рыхтавалі вячэру. У некаторых вёсках збіраліся на вячоркі ў кожнай з сябровак па чарзе. На арганізаваным жа хлопцамі свяце роля дзяўчат зводзілася да ролі гасцей. У вясенне-летні перыяд, які пачынаўся ад Благавешчання, моладзь збіралася разам на вуліцы – спявалі, гулялі, вадзілі карагоды, танцавалі, ладзілі “маёўкі”, “фэсты”, якія праходзілі каля царквы (касцёла), вясковых крыжоў, падчас правядзення кірмашоў. У 1950-я гады моладзь яшчэ збіралася на працоўныя вячоркі, але работа ўжо не была асноўным заняткам дзяўчат падчас такіх пасядзелак. Змяніўся і род заняткаў, якія выконвалі дзяўчаты. Прадзеннем займаліся вельмі рэдка, больш вышывалі, плялі карункі, вязалі. Звычай ладзіць гульні і танцы падчас посту ўкараніўся ў савецкі час, калі з закрыццём цэркваў і касцёлаў менш строга выконваліся рэлігійныя патрабаванні і ўсхвалялася парушэнне даўніх традыцый. Святочныя (зімовыя і летнія) вечарыны перамясціліся ў сельскія клубы, набыўшы новыя формы. Пашырылася кола прысутных. Клубы маглі адначасова змясціць у сябе моладзь некалькіх навакольных вёсак. Змянілася роля хлопцаў і дзяўчат: арганізатарамі і гаспадарамі вечарын сталі работнікі культуры. Амаль знік такі элемент маладзёжных вечарын, як гульні. Паралельна з клубнымі вечарамі існавала такая форма адпачынку моладзі, як “танцы ў хаце”. Яны ладзіліся досыць вузкім колам дзяўчат і хлопцаў, але ўжо пад патэфоны, пазней – ­ пад прайгравальнікі і магнітафоны. У той час, калі ў клубах яшчэ гучала “жывая” музыка, моладзь выконвала традыцыйныя народныя танцы. З шырокім пранікненнем у побыт вяскоўцаў прайгравальнікаў, магнітафонаў сельскія музыканты, заўсёды паважаныя і жаданыя, страцілі сваю значнасць і “работу”. Так паступова згубілася традыцыя перадачы музычнага майстэрства і вырабаў музычных інструментаў. Марыя Юшкевіч, метадыст РМЦ НТ па этнаграфіі і фальклору